ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑΙΣΤΟΡΙΑ

Απόπειρα δολοφονίας του Ελευθέριου Βενιζέλου

0

του Κώστα Μπορδόκα

Θα μπορούσε να είναι σκηνή από τον “Νονό” ή αμερικανική ταινία καταδίωξης με αναφορά στην περίοδο της ποτοαπαγόρευσης. Πρόκειται όμως για πραγματικό περιστατικό που εξελίσσεται στις 6 Ιουνίου 1933 στην λεωφόρο Κηφισίας, με   υποψήφιο θύμα τον επί μακρόν πρωθυπουργό της χώρας Ελευθέριο Βενιζέλο. Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή.  

Όλα ξεκινούν την επομένη των εκλογών της 5ης Μαρτίου 1933 όταν η πραξικοπηματική απόπειρα του Νικολάου Πλαστήρα να εμποδίσει το Λαϊκό Κόμμα να σχηματίσει κυβέρνηση αποτυγχάνει, με τους νικητές των εκλογών να θεωρούν τον Ελευθέριο Βενιζέλο οργανωτή του πραξικοπήματος. Στις 11 Μαΐου ο Ιωάννης Μεταξάς, που συμμετέχει στην νέα κυβέρνηση Παναγιώτη Τσαλδάρη ως υπουργός Εξωτερικών, καταθέτει στο προεδρείο της Βουλής πρόταση να ασκηθεί δίωξη κατά του Βενιζέλου για παραβάσεις του Ποινικού Κώδικα σχετικές με το Κίνημα Πλαστήρα, ύστερα από τη διαφυγή του τελευταίου στο εξωτερικό.

Η συζήτηση που γίνεται τέσσερις ημέρες μετά στην κατάμεστη αίθουσα του κοινοβουλίου είναι τόσο επεισοδιακή, που ο Βενιζέλος δεν ολοκληρώνει δύο φορές την ομιλία του. Την πρώτη  κατεβαίνει θυμωμένος από την έδρα μη αντέχοντας το πανδαιμόνιο, και την δεύτερη μια αναφορά στον Πλαστήρα αρκεί ώστε ο πρωθυπουργός Τσαλδάρης φοβούμενος κλιμάκωση των επεισοδίων κηρύττει λήξασα τη συνεδρίαση. Είναι όμως τέτοια η όξυνση των πολιτικών παθών που τίποτα δεν έχει τελειώσει…

Είμαστε πλέον λίγο μετά τις 8 το βράδυ όταν το ζεύγος Ελευθερίου και Έλενας Βενιζέλου γευματίζουν στο σπίτι της Πηνελόπη Δέλτα στην Κηφισιά μαζί με άλλα επτά άτομα. Ο ίδιος σύμφωνα με μαρτυρία της οικοδέσποινας δείχνει αρκετά εκνευρισμένος :“Δεν μιλούσε ήσυχα. Ήταν εκνευρισμένος. Κάθε μέρα του ήρχονταν μηνύματα και ειδοποιήσεις πως να προσέχει, πως πρόκειται να τον δολοφονήσουν. Αδιαφορούσε κ’ έβγαινε”. Η Δέλτα στη συνέχεια δείχνει σίγουρη πως ότι επακολουθεί είναι καλά σχεδιασμένο :“Όλη εκείνη την ημέρα, που είχε μαθευτεί ότι εγευμάτιζε σπίτι μας ο Βενιζέλος, αστυνομία, χωροφυλακή και δολοφόνοι ήταν σε μεγάλη κίνηση. Ο Καραθανάσης ανεβοκατέβαινε τη λεωφόρο Κηφισιάς, ανενόχλητος. Μοτοσυκλέτες αστυνομικές διέτρεχαν το δρόμο Αθηνών-Κηφισιάς να βεβαιωθούν πως όλα ήταν έτοιμα και ο δρόμος ανοιχτός για τους δολοφόνους”.

Φεύγοντας από το δείπνο λίγο πριν της 11 τα μεσάνυχτα οι Ελευθέριος και Έλενα Βενιζέλου επιβιβάζονται σε ένα αυτοκίνητο Πακάρ μαζί με τον οδηγό Ιωάννη Νικολάου και τον  υπομοίραρχο της προσωπικής τους ασφάλεια Μιχάλη Κουφογιαννάκη, που ακολουθείται από μια Λίνκολν- Φορντ της ασφάλειάς του, με οδηγό τον Φιλ. Μιχαλόπουλο και επιβάτες τους Ανδρέα Γυπαράκη, επικεφαλής της προσωπικής ασφάλειας του Βενιζέλου, Ανδρέα Λεμπιδάκη και Ιωάννη Μαρκάκη.

Στο ύψος του Αμαρουσίου μια Κάντιλακ με σβηστά φώτα μπαίνει ανάμεσα σε αυτά της ασφάλειας του Βενιζέλου και αρχίζει  μια πρωτοφανής καταδίωξη. Ο πυροβολισμοί από τους επιβάτες της Κάντιλακ στα δύο προεδρικά αυτοκίνητα είναι συνεχείς και κάποια από τα πυρά ανταποδίδονται από τη φρουρά του αρχηγού του κόμματων των Φιλελευθέρων. Πρώτο πλήττεται το αυτοκίνητο της συνοδείας του Βενιζέλου, με τον συνοδηγό να πέφτει νεκρός, τον οδηγό να τραυματίζεται ελαφρότερα και τη μια  ρόδα να αχρηστεύεται.

Τα περισσότερα πυρά ρίχνονται στην Πακάρ του Βενιζέλου που καταλαβαίνοντας από την πρώτη στιγμή τι συμβαίνει ρίχνει κάτω την σύζυγο του και εν συνεχεία πέφτει πάνω της. Κατά τις εφημερίδες εξελίσσεται μεταξύ τους ο παρακάτω διάλογος :“Πώς είσαι Ελένη, σε χτύπησαν;” “Άρπαξα μου φαίνεται μια σφαίρα αλλά είναι ελαφρά. Εσύ είσαι καλά;” “Ναι, δεν έχω τίποτα”, την καθησυχάζει, ενώ ταυτοχρόνως ακούει τον σοφέρ να βογκά από τους πόνους των τραυμάτων στο χέρι. “ιάννη μου, τρέχα! Κουράγιο λίγο και σωθήκαμε”, του λέει. “Φθάσαμε στην Αθήνα!”. Υπολογίζεται ότι στην καταδίωξη αυτή ρίχνονται πάνω από 300 σφαίρες. Μέσα στον πανικό ο τραυματισμένος στο χέρι οδηγός του Βενιζέλου αγνοεί τις εντολές να σταματήσει στο νοσοκομείο “Ερυθρός Σταυρός” και κατευθύνεται στον “Ευαγγελισμό”. Αν πήγαινε στο πρώτο θα συναντούσαν εκ νέου τους υποψήφιους δολοφόνους που περίμεναν εκεί…

Η είδηση της απόπειρας δολοφονίας του Ελευθέριου Βενιζέλου διαπερνά άμεσα την πρωτεύουσα μέσα στη νύχτα. Παρότι η κυβέρνηση καταδικάζει άμεσα την ενέργεια, αλλά ακόμα και η δήλωση του ίδιου του πρωθυπουργού Παναγιώτη Τσαλδάρη αφήνει σαφής υπόνοιες για εμπλοκή σε αυτήν κρατικών λειτουργών :“Θα συλληφθούν οι δράστες οπωσδήποτε, διότι οι υπεύθυνοι υπουργοί και αστυνομικοί δεν θα διατηρηθούν εις τας θέσεις τους, εάν δεν εκπληρώσουν μέχρι κεραίας το καθήκον τους”. Παρότι και ο Βενιζέλος εμφανίζεται κατευναστικός γιατί δεν θέλει η χώρα να ζήσει νέα “Νοεμβριανά” όπως το 1916 τα πολιτικά πάθη παραμένουν τεταμένα, ενώ το κύριο άρθρο της εφημερίδας “Ελληνική” στις 8 Ιουνίου συμφερόντων Ιωάννη Μεταξά δείχνει ξεκάθαρα την πλευρά των ενόχων και ποιοι επιζητούν και περιμένουν να επωφεληθούν από την πόλωση :

“Τους ήρωας της οδού Κηφισιάς, αυτών των οποίων τα ονόματα θα τιμήση η εθνική ιστορία με χρυσά γράμματα, ας τους μιμηθώμεν όλοι, αφού τα ύψιστα συμφέροντα της πατρίδας αυτό απαιτούν. Εις τας απειλάς του βενιζελισμού πρέπει ο αντιβενιζελισμός να απαντήση με έργα της αγριωτέρας σκληρότητος, εάν δεν θέλη να ατιμασθή και να εξευτελισθή… Γίγαντες του αντιβενιζελικού λαού, εγερθήτε και ορμήσατε! Εις την ορμήν σας δε ας μη υπάρξη ούτε οίκτος ούτε έλεος διά την συντριβήν και τον αφανισμόν των αντιπάλων σας…”

Λίγες ημέρες μετά την αποτυχημένη απόπειρα και ενώ το αυτοκίνητο των δραστών βρίσκεται καμένο στη Μαλακάσα, συλλαμβάνονται για την ενέργεια ο Διοικητής Γενικής Ασφάλειας  Ιωάννης Πολυχρονόπουλος, ο αδελφός του Νικόλαος, οι αστυφύλακες Μαρκάτος και Τζαμαλούκας και ο λήσταρχος Καραθανάσης. Η δίκη τους μαζί με άλλους δεκατρείς κατηγορούμενους ξεκινά στις 22 Φεβρουαρίου 1935 αλλά δεν ολοκληρώνεται ολοκληρώνεται ποτέ, με αποτέλεσμα να μην  καταδικαστεί ουδείς για την απόπειρα δολοφονίας ενός πρωθυπουργού… 

Όπως είναι φυσικό, η είδηση μονοπωλεί τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων για πολλές ημέρες.

Λαϊκή λιθογραφία της εποχής που περιγράφει την απόπειρα δολοφονίας.
Το γαζωμένο αυτοκίνητο του Βενιζέλου από το οποίος βγήκαν όλοι ζωντανοί…

Η Έλενα Βενιζέλου στον “Ευαγγελισμό”.
Κάποιες εφημερίδες προσπαθούν να αναπαραστήσουν φωτογραφικά το τι έγινε.

Η ανθρωποκεντρική Θεία Κωμωδία του Δάντη

Previous article

Πως ο θόρυβος κοντά σε σχολεία επηρεάζει τις γνωστικές επιδόσεις των μαθητών

Next article

You may also like

Comments

Comments are closed.