Βιολάντα: από την τραγωδία στην παραπληροφόρηση – Όταν η συνωμοσιολογία σκεπάζει το εργατικό έγκλημα

Πριν καν ολοκληρωθούν οι έρευνες για τα αίτια του φονικού εργατικού δυστυχήματος στη μπισκοτοβιομηχανία Βιολάντα στα Τρίκαλα, όπου πέντε εργαζόμενες έχασαν τη ζωή τους, το ελληνικό διαδίκτυο έκανε αυτό που δυστυχώς συνηθίζει. Έσπευσε να «εξηγήσει» την τραγωδία μέσα από ένα κύμα ανεξέλεγκτης συνωμοσιολογίας.

Σενάρια ανυπόστατα, υπονοούμενα χωρίς τεκμήρια και αυθαίρετα συμπεράσματα διακινήθηκαν με αστραπιαία ταχύτητα στα social media, μετατρέποντας μια ανθρώπινη τραγωδία σε πεδίο παραπληροφόρησης και κυνισμού.

Η βιασύνη με την οποία κάποιοι επιχείρησαν να αποδώσουν «κίνητρα» και «σκοπιμότητες», την ώρα που οικογένειες θρηνούν και η έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη, δεν είναι απλώς ανεύθυνη. Είναι προσβλητική για τα θύματα και αποπροσανατολιστική από τη μόνη ουσιαστική συζήτηση, αυτή της ασφάλειας στην εργασία και των ευθυνών που οφείλουν να διερευνηθούν σε βάθος.

Οι θεωρίες και ο κοινός τους παρονομαστής

Οι θεωρίες συνωμοσίας που αναπτύχθηκαν γύρω από το δυστύχημα μπορούν εύκολα να κατηγοριοποιηθούν. Κοινός παρονομαστής τους η δολιοφθορά. Κάθε αφήγημα «χτίζεται» πάνω σε ένα υποτιθέμενο κίνητρο.

Η πιο διαδεδομένη θεωρία θέλει τη φονική έκρηξη να συνδέεται με λόμπι που προωθούν τα άλευρα εντόμων ως πρώτη ύλη. Σύμφωνα με αυτήν, η Βιολάντα είχε αρνηθεί σχετική πρόταση και το αποτέλεσμα ήταν η καταστροφή της.

Αναρτήσεις με τέτοιους ισχυρισμούς συγκέντρωσαν μέσα σε δύο ημέρες δεκάδες χιλιάδες αντιδράσεις, ενώ χιλιάδες σχόλια επιχείρησαν να «δέσουν» το αφήγημα, επιστρατεύοντας μέχρι και άσχετες ιστορικές αναφορές σε άλλες ελληνικές επιχειρήσεις, όπως το Μινιόν, για να ενισχύσουν μια ήδη σαθρή επιχειρηματολογία.

Άλλες εκδοχές μιλούν για αποτυχημένες απόπειρες εξαγοράς, για «ξένα συμφέροντα» και, όπως συμβαίνει σχεδόν πάντα σε τέτοιες περιπτώσεις, δεν έλειψαν και τα αντισημιτικά υπονοούμενα, που συμπληρώνουν το γνώριμο πακέτο της διαδικτυακής συνωμοσιολογίας.

Τι λένε τα πραγματικά στοιχεία

Η πραγματικότητα, ωστόσο, δεν αφήνει περιθώρια για τέτοιες ερμηνείες.

Το πόρισμα της Πυροσβεστικής, που παρουσιάστηκε στις 28 Ιανουαρίου, είναι σαφές και καταπέλτης. Όπως ανέφερε ο διοικητής του ΕΣΚΕΔΙΚ, υποστράτηγος Αναστάσιος Μιχαλόπουλος, εντοπίστηκε εκτεταμένη και πολύμηνη διαρροή προπανίου εντός του εδάφους, με εξαιρετικά υψηλές συγκεντρώσεις.

Το προπάνιο, μέσω θαμμένων σωληνώσεων, μετακινήθηκε καθοδικά λόγω κλίσης του εδάφους και συγκεντρώθηκε σε υπόγειο χώρο κάτω από τη γραμμή παραγωγής, όπου εργάζονταν οι πέντε γυναίκες. Εκεί, με την παρουσία σπινθηρισμού από ηλεκτρομηχανολογικό εξοπλισμό, προκλήθηκε η έκρηξη.

Οι δύο υπέργειες δεξαμενές προπανίου χωρητικότητας 5.000 και 9.000 λίτρων αντίστοιχα, βρίσκονταν σε απόσταση περίπου 30 μέτρων από το σημείο της έκρηξης, ενώ εντοπίστηκε πάγος στις σωληνώσεις της μίας δεξαμενής, ένδειξη πρόσφατης λειτουργίας.

Οι σοβαρές παραλείψεις

Το πόρισμα των ΤΕΕΜ, σύμφωνα με πληροφορίες, έρχεται να συμπληρώσει την εικόνα. Στα σχέδια δεν υπήρχαν ανιχνευτές διαρροής αερίου, οι σωληνώσεις δεν έπρεπε να είναι θαμμένες και η χωροθέτηση των δεξαμενών δεν τηρούσε τις προβλεπόμενες αποστάσεις ασφαλείας.

Παράλληλα, ο υπόγειος χώρος εμφανιζόταν ως ανενεργός και μη δηλωμένος, χωρίς ανιχνευτές, ενώ υπάρχουν καταγγελίες ότι τις προηγούμενες ημέρες υπήρχε έντονη οσμή υγραερίου, η οποία αποδόθηκε σε γειτονικό υπόνομο.

Συμπέρασμα

Όλα τα παραπάνω δείχνουν ξεκάθαρα ότι δεν μιλάμε ούτε για σύμπτωση ούτε για δολιοφθορά. Μιλάμε για ένα εργατικό δυστύχημα, αποτέλεσμα βαριάς αμέλειας και ευθυνών που δεν μπορούν και δεν πρέπει να συγκαλυφθούν.

Κάθε άλλη ανάγνωση δεν είναι απλώς λανθασμένη. Λειτουργεί ως άλλοθι για όσους όφειλαν να προστατεύουν ανθρώπινες ζωές και απέτυχαν.