By 
Η πορεία του πετρελαίου θα κρίνει αν θα ενεργοποιηθούν παρεμβάσεις όπως fuel pass, πλαφόν στα κέρδη και επιδοτήσεις στην ενέργεια
Η εκτόξευση των τιμών στα καύσιμα κίνησης φέρνει την κυβέρνηση μπροστά στο ενδεχόμενο λήψης νέων μέτρων στήριξης. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς, μέχρι το τέλος της εβδομάδας οι τιμές μπορεί να σπάσουν το φράγμα των 2 ευρώ το λίτρο.
Ιδιαίτερα έντονη είναι η αύξηση στο ντίζελ κίνησης. Πριν από περίπου δέκα ημέρες η τιμή του ήταν γύρω στο 1,50 ευρώ το λίτρο, ενώ τώρα κινείται ανοδικά με γρήγορους ρυθμούς.
Η μεγάλη άνοδος στο κόστος μεταφορών δημιουργεί φόβους ότι θα μετακυλιστεί σε ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής και τελικά στις τιμές των προϊόντων. Αυτό θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω τον πληθωρισμό, σε μια περίοδο που τα νοικοκυριά ήδη πιέζονται από την ακρίβεια.
Για τον λόγο αυτό το οικονομικό επιτελείο εξετάζει διάφορα σενάρια παρέμβασης. Ωστόσο, βασικός παράγοντας για την ενεργοποίηση των μέτρων θα είναι η διάρκεια της ενεργειακής κρίσης.
Προς το παρόν υπάρχει μια μικρή αποκλιμάκωση στις διεθνείς αγορές. Το πετρέλαιο Brent, που αποτελεί βασικό δείκτη για τις τιμές των καυσίμων, έχει υποχωρήσει κάτω από τα 100 δολάρια το βαρέλι και το πρωί της Τρίτης διαπραγματευόταν περίπου στα 94 δολάρια, καταγράφοντας ημερήσια πτώση περίπου 4,3%.
Αντίστοιχα, το φυσικό αέριο βρίσκεται κάτω από τα 60 ευρώ ανά μεγαβατώρα, στα 55,86 ευρώ, αν και παρουσιάζει τάση ανόδου.
Τα μέτρα που εξετάζονται
Ανάλογα με την πορεία των τιμών, η κυβέρνηση έχει στη «φαρέτρα» της πέντε βασικά μέτρα:
1. Πλαφόν στο περιθώριο κέρδους στα καύσιμα
Εξετάζεται η επιβολή ανώτατου ορίου στο μικτό περιθώριο κέρδους στην εμπορία και τη λιανική πώληση καυσίμων, ώστε να περιοριστούν μεγάλες αυξήσεις. Το μέτρο είχε εφαρμοστεί για περίπου τρία χρόνια και έληξε στις 30 Ιουνίου 2025. Αρχικά είχε θεσπιστεί ως έκτακτη παρέμβαση την περίοδο της πανδημίας. Παρόμοια απόφαση ανακοίνωσε πρόσφατα και η Κροατία.
2. Επιδότηση καυσίμων μέσω fuel pass
Στο τραπέζι βρίσκεται και η επαναφορά της επιδότησης καυσίμων. Το μέτρο εφαρμόστηκε για πρώτη φορά το 2022, μετά την ενεργειακή κρίση που προκάλεσε ο πόλεμος στην Ουκρανία.
Ωστόσο, για να ενεργοποιηθεί φαίνεται ότι τίθενται δύο βασικές προϋποθέσεις:
-
η τιμή του πετρελαίου να ξεπεράσει τα 100 δολάρια το βαρέλι
-
η αύξηση να διατηρηθεί για τουλάχιστον έναν μήνα
Το προηγούμενο πρόγραμμα είχε εισοδηματικά κριτήρια και αφορούσε νοικοκυριά με οικογενειακό εισόδημα έως 30.000 ευρώ.
Το 2022 το fuel pass δόθηκε σε δύο τρίμηνες δόσεις. Στη δεύτερη φάση η ενίσχυση έφτανε τα 100 ευρώ, με συνολικό κόστος περίπου 200 εκατ. ευρώ.
3. Επιδότηση στους λογαριασμούς ρεύματος
Σε περίπτωση που η άνοδος του φυσικού αερίου οδηγήσει σε αύξηση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, μπορεί να ενεργοποιηθεί μηχανισμός κρατικής επιδότησης ανά κιλοβατώρα. Προς το παρόν όμως η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές και υδροηλεκτρικά συγκρατεί τις τιμές.
4. Επαναφορά Market Pass
Στο παρελθόν είχε εφαρμοστεί και το επίδομα για αγορές τροφίμων στα σούπερ μάρκετ, ώστε να στηριχθούν ευάλωτα νοικοκυριά απέναντι στις αυξήσεις τιμών.
5. Εντατικοί έλεγχοι στην αγορά
Ήδη έχουν αυξηθεί οι έλεγχοι για να περιοριστούν φαινόμενα αδικαιολόγητων ανατιμήσεων πριν φτάσουν στους καταναλωτές.
Τα δημοσιονομικά περιθώρια
Η τελική απόφαση για τα μέτρα δεν θα εξαρτηθεί μόνο από την πορεία των τιμών αλλά και από τα δημοσιονομικά περιθώρια της χώρας, καθώς και από τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης για ενδεχόμενη χαλάρωση των δημοσιονομικών κανόνων.
Με βάση τους νέους κανόνες, κάθε κράτος πρέπει να τηρεί συγκεκριμένο όριο δαπανών. Αν το ξεπεράσει, θα πρέπει να καλύψει τη διαφορά την επόμενη χρονιά.
Η Ελλάδα έχει ήδη φτάσει το φετινό όριο δαπανών, μετά τις φοροελαφρύνσεις που εφαρμόζονται από την αρχή του έτους. Παράλληλα, η κυβέρνηση θέλει να διατηρήσει τον σχεδιασμό για το 2027, ο οποίος προβλέπει δημοσιονομικό χώρο περίπου 800 έως 900 εκατ. ευρώ.
Το ευρωπαϊκό πλαίσιο πάντως προβλέπει ότι, σε περιπτώσεις έκτακτων περιστάσεων που επηρεάζουν σοβαρά τα δημόσια οικονομικά μιας χώρας, μπορεί να επιτραπεί προσωρινή απόκλιση από τους δημοσιονομικούς στόχους.
Comments