Μαζική «αιμορραγία» – 5.400 γιατροί έφυγαν τα τελευταία πέντε χρόνια από την Ελλάδα – Επενδύουμε στην εκπαίδευσή τους και τους χάνουμε στο εξωτερικό

Την ώρα που η χώρα επενδύει σημαντικούς πόρους για την εκπαίδευση νέων επιστημόνων στις ιατρικές σχολές, το ελληνικό σύστημα υγείας συνεχίζει να χάνει το πιο δυναμικό και καταρτισμένο ανθρώπινο δυναμικό του. Η φυγή γιατρών στο εξωτερικό λαμβάνει πλέον διαστάσεις συστημικής κρίσης, με τον Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών να προειδοποιεί για σοβαρές επιπτώσεις στη βιωσιμότητα του ΕΣΥ.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Συλλόγου, την περίοδο 2020–2025 περισσότεροι από 5.400 γιατροί εγκατέλειψαν τη χώρα, αναζητώντας καλύτερες επαγγελματικές συνθήκες στο εξωτερικό. Πρόκειται για ένα φαινόμενο που, όπως επισημαίνεται, δεν αφορά μόνο τους αριθμούς, αλλά κυρίως την απώλεια υψηλού επιπέδου επιστημονικού δυναμικού, στο οποίο η Ελλάδα έχει ήδη επενδύσει.

Γιατί φεύγουν οι γιατροί

Ο πρόεδρος του ΙΣΑ, Γιώργος Πατούλης, περιγράφει με σαφήνεια τους λόγους πίσω από τη «διαρροή» των νέων γιατρών: αναζήτηση αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας, καλύτερης εκπαίδευσης, οργανωμένων συστημάτων υγείας και ανταγωνιστικών αμοιβών.

Όπως τονίζει, οι νέοι επιστήμονες δεν εγκαταλείπουν τη χώρα τυχαία, αλλά επειδή στο εξωτερικό βρίσκουν σαφή επαγγελματική προοπτική και περιβάλλον που ανταποκρίνεται στην επιστημονική τους αξία. Αντίθετα, στην Ελλάδα έρχονται αντιμέτωποι με αβεβαιότητα, περιορισμένες δυνατότητες εξέλιξης και οικονομικές πιέσεις.

Σταθερή τάση φυγής

Τα στοιχεία των τελευταίων ετών καταγράφουν μια επίμονη και ανησυχητική τάση:

• Το 2020 έφυγαν 901 γιατροί
• Το 2021, 866 γιατροί
• Το 2022 και το 2023, από 808 γιατροί κάθε χρονιά
• Το 2024 σημειώθηκε αύξηση με 1.047 αποχωρήσεις
• Το 2025 καταγράφηκε μικρή κάμψη, αλλά παρέμειναν υψηλά τα επίπεδα

Κύριοι προορισμοί παραμένουν σταθερά χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Κύπρος, ενώ ακολουθούν η Γαλλία, η Γερμανία και η Ελβετία.

Εθνική απώλεια επένδυσης

Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα αν ληφθεί υπόψη ότι η Ελλάδα επενδύει σημαντικά δημόσια κονδύλια για τη μόρφωση και κατάρτιση των γιατρών της. Ωστόσο, αντί αυτή η επένδυση να επιστρέφει στο εθνικό σύστημα υγείας, αξιοποιείται τελικά από άλλα κράτη.

Η αντίφαση είναι εμφανής: ένα κράτος που εκπαιδεύει υψηλού επιπέδου επιστήμονες, αλλά αδυνατεί να τους κρατήσει, στερώντας από το ίδιο του το σύστημα πολύτιμο ανθρώπινο κεφάλαιο.

Προειδοποίηση για το μέλλον του ΕΣΥ

Ο ΙΣΑ κάνει λόγο για μία από τις σοβαρότερες απειλές που αντιμετωπίζει το σύστημα υγείας, καθώς η συνεχιζόμενη αποχώρηση γιατρών εντείνει τις ήδη υπάρχουσες ελλείψεις και υπονομεύει τη μελλοντική επάρκεια υπηρεσιών.

Τι πρέπει να αλλάξει

Για την αντιστροφή του φαινομένου, ο Σύλλογος προτείνει ένα σύνολο στοχευμένων παρεμβάσεων:

• Βελτίωση των αμοιβών σε ανταγωνιστικά επίπεδα
• Αναβάθμιση της ιατρικής εκπαίδευσης και των συνθηκών ειδίκευσης
• Δημιουργία σταθερού και προβλέψιμου επαγγελματικού περιβάλλοντος
• Ανάπτυξη διεθνών συνεργασιών και προοπτικών εξέλιξης
• Κατάργηση στρεβλώσεων που επιβαρύνουν το επάγγελμα

Παράλληλα, υπογραμμίζεται η ανάγκη για ένα ισχυρό δημόσιο σύστημα υγείας, που δεν θα αναγκάζει τους γιατρούς να αναζητούν διέξοδο εκτός χώρας για να επιβιώσουν επαγγελματικά.

Από το brain drain στο brain gain

Η συζήτηση ανοίγει εκ νέου με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Υγείας, η οποία φέτος εστιάζει στη σημασία της επιστήμης και της συνεργασίας.

Ωστόσο, για την Ελλάδα, το διακύβευμα είναι πιο άμεσο: να σταματήσει η «αιμορραγία» και να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις ώστε οι γιατροί να παραμένουν και να εξελίσσονται στη χώρα.

Όπως τονίζει ο πρόεδρος του ΙΣΑ, η Ελλάδα μπορεί να μετατραπεί από χώρα εξαγωγής επιστημόνων σε χώρα προσέλκυσης, αρκεί να υπάρξει στρατηγικός σχεδιασμός και πολιτική βούληση.

Το ζητούμενο πλέον δεν είναι μόνο η αναγνώριση του προβλήματος, αλλά η άμεση αντιμετώπισή του, πριν οι επιπτώσεις στο σύστημα υγείας καταστούν μη αναστρέψιμες.