Αρχαία Κόρινθος: Δημόσιο χρήμα για το νέο πωλητήριο, αναπάντητα ερωτήματα για τη λειτουργία του

Η κυβερνητική πολιτική εμπορικής αξιοποίησης του πολιτισμού προκαλεί ανησυχία στην τοπική αγορά – Παρέμβαση Ψυχογιού στη Βουλή

Η κυβερνητική πολιτική για την εμπορική αξιοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς συναντά πλέον την αγωνία των επαγγελματιών της Αρχαίας Κορίνθου. Το νέο πωλητήριο του Οργανισμού Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων προχωρά ως δημόσια χρηματοδοτούμενο έργο, ενώ, σύμφωνα με τον τοπικό Σύλλογο Επαγγελματιών, δεν έχουν αποσαφηνιστεί κρίσιμα ζητήματα για τη λειτουργία του: ποιος θα το διαχειρίζεται, τι θα πουλά και πώς θα επηρεάσει τις επιχειρήσεις της περιοχής.

Η υπόθεση φέρνει στο προσκήνιο ένα ουσιαστικό πολιτικό ερώτημα: με ποιες εγγυήσεις η επένδυση δημόσιων πόρων στον πολιτισμό θα στηρίξει και την τοπική οικονομία;

Ο βουλευτής Κορινθίας Γιώργος Ψυχογιός, σύμφωνα με τη δημοσιευμένη ανακοίνωσή του, φέρνει το θέμα στη Βουλή, καταθέτοντας ως αναφορά προς την υπουργό Πολιτισμού την επιστολή του Συλλόγου Επαγγελματιών Αρχαίας Κορίνθου «Η Τριήρης». Στο επίκεντρο βρίσκονται η διαφάνεια, το καθεστώς λειτουργίας και οι όροι ανταγωνισμού. Ο Σύλλογος επικαλείται πληροφορίες ότι εξετάζεται ιδιωτικό επιχειρηματικό μοντέλο και ζητά επίσημες απαντήσεις. Στα στοιχεία που εξετάστηκαν δεν εντοπίστηκε σύμβαση που να τεκμηριώνει ότι το συγκεκριμένο πωλητήριο έχει ήδη παραχωρηθεί σε ιδιώτη.

Οι επαγγελματίες ζητούν κανόνες πριν βρεθούν προ τετελεσμένων

Η ανησυχία της τοπικής αγοράς είχε διατυπωθεί δημόσια ήδη από τις 6 Οκτωβρίου. Ο Σύλλογος, που αναφέρεται σε περίπου 70 επαγγελματίες και επιχειρήσεις της περιοχής, ζήτησε έγκαιρη ενημέρωση και συνάντηση με τους αρμόδιους πριν από την έναρξη λειτουργίας.

Οι επαγγελματίες δηλώνουν ότι στηρίζουν την αναβάθμιση της Αρχαίας Κορίνθου και την αύξηση της επισκεψιμότητας. Ζητούν όμως σαφή όρια στην εμπορική δραστηριότητα και ίσους κανόνες για όσους έχουν ήδη επενδύσει και εργάζονται στον τόπο.

Αυτό το αίτημα αναδεικνύει και την πολιτική ευθύνη του υπουργείου: η ενημέρωση της τοπικής κοινωνίας οφείλει να αποτελεί μέρος του σχεδιασμού ενός τέτοιου έργου. Η επίκληση της «ανάπτυξης» δεν αρκεί χωρίς συγκεκριμένες απαντήσεις για τους όρους και τους ωφελούμενούς της.

892.800 ευρώ με ΦΠΑ για την κατασκευή

Στις 8 Μαΐου 2025 ο ΟΔΑΠ δημοσίευσε διακήρυξη για τη διαμόρφωση υφιστάμενου κτιρίου σε πωλητήριο και χώρους υγιεινής στην Αρχαία Κόρινθο. Η εκτιμώμενη αξία ανερχόταν σε 720.000 ευρώ χωρίς ΦΠΑ, δηλαδή 892.800 ευρώ με ΦΠΑ. Ο συγκεκριμένος διαγωνισμός αφορά την κατασκευή και δεν αποδεικνύει παραχώρηση της εμπορικής λειτουργίας.

Η παρέμβαση εντάσσεται στο ευρύτερο πρόγραμμα επέκτασης του δικτύου πωλητηρίων του ΟΔΑΠ, με χρηματοδότηση από το «Ελλάδα 2.0». Ο οργανισμός θέτει ως στόχους την αύξηση των πωλήσεων και των εσόδων του, μαζί με την προβολή της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Το ύψος της δημόσιας επένδυσης καθιστά ακόμη πιο επιτακτική τη δημοσιοποίηση του μοντέλου λειτουργίας και των εγγυήσεων για το δημόσιο συμφέρον.

Το πωλητήριο συναντά την τοπική εμπορική δραστηριότητα

Ο ΟΔΑΠ, το πρώην Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων, είναι δημόσιος οργανισμός υπό την εποπτεία του υπουργείου Πολιτισμού. Στα καταστήματά του διατίθενται εκδόσεις και πιστά αντίγραφα αρχαιοτήτων, αλλά και αναμνηστικά, κοσμήματα, είδη σπιτιού, μαντήλια και παιχνίδια. Προβλέπεται επίσης διάθεση προϊόντων τρίτων μέσω παρακαταθήκης και διαδικασίας αξιολόγησης.

Αυτές οι κατηγορίες εξηγούν γιατί οι τοπικές επιχειρήσεις ζητούν να γνωρίζουν το εμπορικό αντικείμενο του νέου καταστήματος. Η πιθανή επικάλυψη δραστηριοτήτων δεν αποδεικνύει από μόνη της αθέμιτο ανταγωνισμό. Δημιουργεί, όμως, εύλογη απαίτηση για διαφάνεια ως προς τους λειτουργικούς και οικονομικούς όρους.

Στο φόντο η κυβερνητική επιλογή της ανώνυμης εταιρείας

Η υπόθεση εξελίσσεται μετά τον νόμο 5324/2026 για τη σύσταση της «Οργανισμός Ανάπτυξης και Διαχείρισης Ελληνικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς Α.Ε.» και την αναδιοργάνωση του ΟΔΑΠ.

Το υπουργείο Πολιτισμού παρουσιάζει τη νέα εταιρεία ως επιχειρησιακό και εκτελεστικό βραχίονα για την προβολή και εμπορική αξιοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς. Η Λίνα Μενδώνη υποστηρίζει ότι η κυριότητα των μνημείων παραμένει δημόσια και ότι η εταιρεία αναλαμβάνει συγκεκριμένες λειτουργίες για λογαριασμό του ΟΔΑΠ.

Ωστόσο, η διατήρηση της δημόσιας κυριότητας δεν εξαντλεί το πολιτικό ζήτημα. Παραμένουν τα ερωτήματα για τον έλεγχο της εμπορικής δραστηριότητας, την κατανομή των εσόδων και τη θέση των τοπικών κοινωνιών στον σχεδιασμό.

Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων είχε ασκήσει έντονη κριτική στη διαβούλευση, υποστηρίζοντας ότι η μεταφορά λειτουργιών σε ανώνυμη εταιρεία ενισχύει την εμπορευματοποίηση και παραμερίζει τον κοινωνικό και εκπαιδευτικό ρόλο της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Στην Αρχαία Κόρινθο, η κυβέρνηση καλείται να δώσει συγκεκριμένο περιεχόμενο στις διαβεβαιώσεις της: να γνωστοποιήσει ποιος θα λειτουργεί το πωλητήριο, με ποιες διαδικασίες και οικονομικούς όρους, ποια προϊόντα θα διαθέτει και ποιες δυνατότητες συνεργασίας θα έχουν οι τοπικές επιχειρήσεις.

Η δημόσια χρηματοδότηση δημιουργεί υποχρέωση δημόσιας λογοδοσίας. Και η ανάπτυξη ενός αρχαιολογικού προορισμού κρίνεται και από το όφελος που αφήνει στους ανθρώπους που ζουν και εργάζονται γύρω του.