By 
Το ζήτημα του Ζαππείου δεν είναι άγνωστο. Είναι απλώς θαμμένο. Δεν έτυχε της δημοσιότητας που του αναλογεί, γιατί η ανάδειξή του θα αποκάλυπτε κυβερνητικές προθέσεις που δύσκολα υπερασπίζονται στο φως της ημέρας. Η απομάκρυνση των εθνικών κληροδοτημάτων από τον δημόσιο έλεγχο δεν είναι τεχνική ρύθμιση. Είναι πολιτική επιλογή. Και για να περάσει, χρειάζεται χαμηλούς τόνους, φιλικά πρωτοσέλιδα και μια ενημέρωση που περισσότερο σκεπάζει παρά αποκαλύπτει.
Η μετατροπή του Ζαππείου από Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου σε Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου περνά σχεδόν σιωπηλά, χωρίς δημόσια συζήτηση, χωρίς ουσιαστική λογοδοσία, σαν να πρόκειται για μια τεχνική λεπτομέρεια και όχι για μια βαθιά πολιτική επιλογή.
Η επιλογή αυτή εντάσσεται σε μια σταθερή κυβερνητική στρατηγική συρρίκνωσης της δημόσιας σφαίρας. Ό,τι δεν έχει ακόμη ιδιωτικοποιηθεί, αποσπάται από τον δημόσιο έλεγχο. Ό,τι ανήκει στην κοινωνία, μετατρέπεται σε αντικείμενο διαχείρισης με όρους αγοράς.
Με πρόσχημα νομοσχέδιο για ιδρύματα, σχολάζουσες κληρονομιές και κοινωφελείς περιουσίες, ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κωστής Χατζηδάκης ανακοίνωσε τη μετατροπή του Ζάππειο Μέγαρο σε ΝΠΙΔ, ανατρέποντας ένα θεσμικό καθεστώς που ίσχυε από το 1939.
Μετά τις αλλαγές στα αρχαιολογικά μουσεία, μετά την παράδοση της έκδοσης εισιτηρίων στον αρχαιολογικό χώρο της Κνωσού σε ιδιώτες, τώρα μπαίνουν στο στόχαστρο και τα εθνικά κληροδοτήματα. Η πορεία είναι ευθεία και απολύτως συνειδητή.
Το θέμα επαναφέρει η Πανηπειρωτική Συνομοσπονδία Ελλάδος (ΠΣΕ), η οποία έχει προωθήσει ψήφισμα που καταλήγει με το σύνθημα «Κάτω τα χέρια από το Ζάππειο. Δεν πωλείται, δεν ιδιωτικοποιείται. Οι Ηπειρώτες επαγρυπνούμε!»
Παράλληλα, η ΠΣΕ καλεί τους Ηπειρώτες και τους φίλους της Ηπείρου στη μεγάλη γιορτή «Πίτα του Ηπειρώτη 2026», η οποία θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 1η Φεβρουαρίου 2026 μπροστά στο Ζάππειο.
Όπως σημειώνεται, «ο μεγάλος χορός θα αγκαλιάσει το μέγαρο», συμβολίζοντας τη διασφάλιση του δημόσιου χαρακτήρα των κληροδοτημάτων και της βούλησης των ευεργετών.
Το Ζάππειο δεν είναι ούτε επιχείρηση ούτε ακίνητο προς αξιοποίηση. Διοικείται από την Επιτροπή Ολυμπίων και Κληροδοτημάτων και μετατράπηκε σε ΝΠΔΔ με τον νόμο 1920/1939 για να προστατευθεί η περιουσία του Ευαγγέλη Ζάππα, ο οποίος την κατέλιπε στο Ελληνικό Έθνος και ανακηρύχθηκε από τη Βουλή των Ελλήνων Μέγας Εθνικός Ευεργέτης.
Το καθεστώς του ΝΠΔΔ δεν αποτέλεσε ποτέ τροχοπέδη. Ήταν η θεσμική εγγύηση ότι η βούληση του διαθέτη θα γινόταν σεβαστή, ότι η περιουσία θα προστατευόταν και ότι η διαχείριση θα γινόταν με διαφάνεια, έλεγχο και λογοδοσία. Με έλεγχο από το Ελεγκτικό Συνέδριο, γνωμοδοτήσεις του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους και με προσωπική ευθύνη των διαχειριστών.
Τα περί «ανελαστικού πλαισίου» και «12 εργαζομένων χωρίς διευθυντή» δεν αντέχουν σε σοβαρή κριτική. Οι εργαζόμενοι υπηρετούν το Κληροδότημα επί δεκαετίες, χωρίς νέες προσλήψεις τα τελευταία 20 χρόνια, εξασφαλίζοντας κατά μέσο όρο ετήσια έσοδα περίπου 2.000.000 ευρώ, με έξοδα περίπου 1.500.000 ευρώ και με απόδοση φόρων προς το Ελληνικό Δημόσιο ύψους 6.000.000 ευρώ την τελευταία δεκαετία.
Το Κληροδότημα δεν έχει ζημιώσει το Δημόσιο ούτε κατά ένα ευρώ. Δεν επιχορηγείται από τον κρατικό προϋπολογισμό. Άρα το επιχείρημα της «εξυγίανσης» και της «ευελιξίας» καταρρέει.
Δεν είναι η πρώτη φορά που το Ζάππειο επιχειρείται να μετατραπεί σε πεδίο εμπορικής εκμετάλλευσης. Το 2015 επιχειρήθηκε σχετική κίνηση από ιδιώτη επιχειρηματία, η οποία αποτράπηκε μετά από προσφυγή στη Δικαιοσύνη και κρίθηκε μη αποδεκτή με την υπ’ αριθμ. 55/2020 απόφαση του Άρειος Πάγος.
Σήμερα η αλλαγή του νομικού καθεστώτος έρχεται τη στιγμή που βρίσκεται σε εξέλιξη εισαγγελική έρευνα για τη μη είσπραξη εσόδων από εμπορικές πολιτιστικές εκδηλώσεις στο Παναθηναϊκό Στάδιο, ιδιοκτησίας του Κληροδοτήματος, με τα έσοδα να εισπράττονται από την Ελληνική Ολυμπιακή Επιτροπή, Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου.
Το ερώτημα είναι ξεκάθαρο. Πόσο νόμιμη και πόσο ηθική είναι η μετατροπή ενός εθνικού κληροδοτήματος από ΝΠΔΔ σε ΝΠΙΔ. Ποια συμφέροντα εξυπηρετούνται. Ποια πόρτα ανοίγει αυτή η επιλογή.
Η κυβέρνηση επιλέγει συνειδητά να απομακρύνει τον πολιτισμό, την ιστορική μνήμη και την κοινωφελή περιουσία από τον δημόσιο έλεγχο. Αυτό δεν είναι τεχνική ρύθμιση. Είναι ιδεολογική επιλογή.
Και είναι μια επιλογή που αφορά όλους.
Comments