Τέσσερις ελεγκτές για 12.000 επιχειρήσεις σε Τρίκαλα-Καρδίτσα

Ως «παράπλευρες απώλειες» αντιμετωπίζει ανερυθρίαστα η κυβέρνηση τις πέντε νεκρές εργάτριες στη «Βιολάντα» επιχειρώντας να νίψει τας χείρας της για τις αβάσταχτες συνέπειες από τα διαχρονικά κενά του ελεγκτικού πλαισίου και από τον αντεργατικό νομοθετικό ορυμαγδό στη θητεία της Νέας Δημοκρατίας.

Οι ευθείες παρεμβάσεις στο έργο των δικαστικών αρχών από τον κυβερνητικό εκπρόσωπο, με δηλώσεις κατά της ανεξάρτητης καταγραφής των εργατικών δυστυχημάτων και ατυχημάτων, και από τον υπουργό Υγείας -πρώην Εργασίας- υπέρ της «υγιούς» επιχειρηματικότητας φανερώνουν την υπεράσπιση των πολιτικών διάλυσης των όρων προστασίας της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων.

Την ίδια ώρα, το πόρισμα της Πυροσβεστικής για πολύμηνη διαρροή προπανίου στην μπισκοτοβιομηχανία των Τρικάλων, οι μαρτυρίες για ελλιπή μέτρα ασφάλειας και οι μάταιες προειδοποιήσεις των εργαζομένων σε μια επιχείρηση χωρίς συνδικαλιστική εκπροσώπηση συντείνουν πως το προδιαγεγραμμένο έγκλημα στο εργοστάσιο θα μπορούσε να αποφευχθεί.

Οι αποκαλύψεις της τραγωδίας χαλούν το ψευδεπίγραφο αφήγημα της Ν.Δ. για βελτίωση της εργασιακής ασφάλειας, αφού το success story βασίζεται σε κατασκευασμένη και συστηματική υποκαταγραφή των εργατικών δυστυχημάτων και ατυχημάτων, που θυμίζουν πλέον την κλιμάκωση της περιόδου των έργων των Ολυμπιακών Αγώνων.

Εγκληματικά κενά

Σε χθεσινή ανακοίνωσή της η Επιθεώρηση Εργασίας επιχείρησε να διαψεύσει τα στοιχεία της διαρκούς έρευνας της Ομοσπονδίας Συλλόγων Εργαζομένων Τεχνικών Επιχειρήσεων Ελλάδας, που αποτύπωναν υπερδιπλάσιες ανθρώπινες απώλειες στους χώρους δουλειάς το 2022, υπερτριπλάσιες το 2023 και το 2024, υπερτετραπλάσιες το 2025.

Οι εκθέσεις της Επιθεώρησης αναφέρουν 47 το 2023, 48 το 2024 και 48 τη χρονιά που πέρασε, ενώ η ΟΣΕΤΕΕ 104, 179, 150 και 201, αντίστοιχα. Ο δε ΕΦΚΑ κρατά αδημοσίευτα τα ετήσια δελτία εργατικών ατυχημάτων μισθωτών της τελευταίας τριετίας.

«Η χώρα μας, σύμφωνα και με τα επίσημα στοιχεία της Eurostat, παρουσιάζει μια βελτιωμένη εικόνα συγκριτικά με τα υπόλοιπα κράτη-μέλη της Ε.Ε.» υποστήριξε η Επιθεώρηση, σημειώνοντας ότι λειτουργεί βάσει ευρωπαϊκών και διεθνών προτύπων, προκειμένου να αμφισβητήσει τις αναφορές για την καταγραφή μόλις του 30%-40% των εργατικών ατυχημάτων στη χώρα μας.

«Ως εργατικό ατύχημα νοείται κάθε πρόκληση σωματικής βλάβης ή εμφάνιση νόσου ή επιδείνωση προϋπάρχουσας νόσου σε εργαζόμενο με συνέπεια τη μερική ή ολική, πρόσκαιρη ή διαρκή ανικανότητά του για εργασία ή/και τον θάνατό του, εξαιτίας ενός βίαιου εξωτερικού γεγονότος, μη σχετιζόμενου με τον οργανισμό του παθόντος, εφ’ όσον το γεγονός έλαβε χώρα κατά την εκτέλεση της εργασίας του ή με αφορμή αυτήν και συνδέεται με την εργασία άμεσα ή έμμεσα με σχέση αιτίου και αποτελέσματος» ανέφερε η Αρχή και παραδέχτηκε ότι έχει υποχρέωση να ερευνά όσα περιστατικά σχετίζονται με την παραπάνω νομολογία, που δεν περιλαμβάνει τους θανάτους από παθολογικά αίτια, και με τις αρμοδιότητές της.

Από αυτές εξαιρείται ο έλεγχος υποδομών και η καταγραφή ολόκληρων κλάδων, όπως ο αγροτικός και ο ναυτικός τομέας, οι θάνατοι στα ορυχεία και σε τροχαία, οι αυτοαπασχολούμενοι, οι ανασφάλιστοι εργαζόμενοι και όσοι δουλεύουν με όρους που υποκρύπτουν εξαρτημένη εργασία.

Η ελλιπής διερεύνηση των αναγγελθέντων ατυχημάτων και των επιχειρήσεων υψηλής επικινδυνότητας, η ανεπαρκέστατη στελέχωση της Αρχής και η απουσία καταγραφής των επαγγελματικών ασθενειών έρχονται να προστεθούν σε δομικά κενά ενός ελεγκτικού μηχανισμού που έχει επιτρέψει την κανονικοποίηση των εργατικών ατυχημάτων.

Πόσο εύκολο είναι οι τεχνικοί ασφάλειας και τα μέλη των Επιτροπής Υγείας και Ασφάλειας των Εργαζομένων μιας επιχείρησης, που είναι εργαζόμενοί της, να αψηφούν τις εργοδοτικές πιέσεις και να καταγγέλλουν παραβιάσεις και προβλήματα, όταν δεν προστατεύονται από το ενδεχόμενο απόλυσης, όταν η αναστολή λειτουργίας μιας επιχείρησης δεν είθισται σε περίπτωση ατυχήματος, πριν χάσει κάποιος τη ζωή του – αυτά αποτελούν ορισμένα από τα ερωτήματα που δεν αναγνωρίζει το υπουργείο Εργασίας.

Στο μεταξύ, ακόμα και οι εργοδότες που τηρούν την ισχύουσα νομοθεσία αυθαιρετούν εκμεταλλευόμενοι τα «παραθυράκια» της, ενώ οι υποθέσεις για τραυματισμούς και θανάτους εργαζομένων σέρνονται επί σειρά ετών στα δικαστήρια, με αποτέλεσμα να καθυστερούν οι όποιες αποζημιώσεις επιδικαστούν.

Ηχηρή διάψευση

Το κυβερνητικό succes story κατέρριψε και ο Σύλλογος Εργαζομένων της Επιθεώρησης Εργασίας, τονίζοντας μεταξύ άλλων τα εξής: «Η καθημερινή μας εμπειρία στους χώρους δουλειάς επιβεβαιώνει ότι οι τραυματισμοί και οι απώλειες ανθρώπινων ζωών δεν αποτελούν μεμονωμένα γεγονότα, αλλά συνέπεια συγκεκριμένων πολιτικών επιλογών, της υποστελέχωσης των ελεγκτικών μηχανισμών και της συστηματικής αποδυνάμωσης του πλαισίου προστασίας της εργασίας. Οι ανθρώπινες ζωές δεν είναι στατιστικές πιθανότητες. Ο θεσμικός ρόλος της Επιθεώρησης δεν μπορεί να ασκηθεί ουσιαστικά όταν ο έλεγχος μετατρέπεται σε εξαίρεση, όταν οι υπηρεσίες λειτουργούν με οριακό προσωπικό και όταν η πρόληψη υποχωρεί απέναντι στη λογική του κόστους. Η ευθύνη γι’ αυτό δεν βαραίνει τους εργαζόμενους στις Υπηρεσίες, αλλά τις πολιτικές που διαχρονικά υπονομεύουν τη δυνατότητα παρέμβασής τους».

Ειδικότερα, σε ανακοίνωσή του ο σύλλογος εξηγεί πως μόλις τέσσερις επιθεωρητές στους νομούς Τρικάλων και Καρδίτσας πρέπει να ελέγχουν πάνω από 12.000 επιχειρήσεις, χωρίς να υπολογίζονται τα οικοδομοτεχνικά έργα, επισημαίνοντας πως με περίπου 600 ελέγχους τον χρόνο, χρειάζονται δεκαετίες για να ελεγχθούν έστω και μία φορά οι επιχειρήσεις.

«Σύμφωνα με το Διεθνές Γραφείο Εργασίας, για κάθε ένα θανατηφόρο εργατικό ατύχημα αντιστοιχούν έξι θάνατοι από επαγγελματικές ασθένειες που σχετίζονται άμεσα με την εργασία, ένα κρίσιμο στοιχείο που δεν καταγράφεται καθόλου στη χώρα μας» προσθέτει ο σύλλογος.

Διάλυση του χρόνου εργασίας

Η μεγάλη υποκαταγραφή θανάτων και τραυματισμών, η κραυγαλέα αντίθεση ανάμεσα στη δραματική αύξησή τους και στους λιγοστούς επιθεωρητές για χιλιάδες χώρους εργασίας, όπως επίσης η συνακόλουθη «ψαλιδισμένη» δυνατότητα ανάλυσης των εργασιακών κινδύνων μαρτυρούν ότι η υποβάθμιση του ΣΕΠΕ επί υπουργίας Χατζηδάκη το 2021 δεν ήταν «μεμονωμένη» επιλογή.

Την ιεράρχηση του χαμηλού εργασιακού κόστους πάνω από το το δικαίωμα στην υγεία και σε σημαντικά κεκτημένα αποδεικνύει το αντεργατικό οπλοστάσιο με το οποίο το κυβερνών κόμμα συνέχισε τις πολιτικές ευελιξίας των εργασιακών σχέσεων, στον αντίστοιχο ευρωπαϊκό προσανατολισμό.

Παίρνοντας τη σκυτάλη από τις προηγούμενες κυβερνήσεις, η Ν.Δ. επιδείνωσε τις επισφαλείς μορφές απασχόλησης, οι οποίες είχαν επεκταθεί ήδη με τα μνημονιακά προγράμματα στο πλαίσιο της περαιτέρω απελευθέρωσης της αγοράς εργασίας.

Εξυπηρετώντας αιτήματα εργοδοτικών συμφερόντων, νομιμοποίησε και ξεχείλωσε σταδιακά τα ωράρια-λάστιχο. Μια δεκαετία και πλέον μετά την κατάργηση της πενθήμερης εργασίας και την επαναφορά του εξαήμερου στα καταστήματα με τον Ν. 4013/2012 επί κυβέρνησης Παπαδήμου, ο πρώην υπουργός Εργασίας Αδωνις Γεωργιάδης θέσπισε με τον Ν. 5053/2023 την έκτη ημέρα εργασίας στη βιομηχανία, διευκολύνοντας τις επιχειρήσεις του κλάδου, χωρίς να ενισχύσει αντίστοιχα τους ελεγκτικούς φορείς. Εξι μέρες -ή μάλλον νύχτες- δούλευαν και οι άτυχες εργάτριες στη «Βιολάντα».

Ο Κωστής Χατζηδάκης είχε ήδη δημιουργήσει ένα σύστημα διευθέτησης του χρόνου εργασίας με τη δυνατότητα κατανομής του εβδομαδιαίου 40ώρου σε τετραήμερη βάση, με 10 ώρες δουλειάς σε μία μέρα και λιγότερες σε άλλες, με περίοδο αναφοράς έξι μηνών, ενώ ο Ν. 5053/2023 κατάργησε και την υποχρέωση συμφωνίας του σωματείου ή αίτησης του ίδιου του εργαζόμενου, επιδεινώνοντας το μέτρο.

Το μεγαλύτερο και τελειωτικό χτύπημα ήρθε από τον νόμο Κεραμέως, που τερμάτισε την περίοδο αναφοράς στο ένα έτος, επιτρέποντας τη διευθέτηση ωραρίου σε εβδομαδιαία βάση και την προσθήκη 13ης ώρας δουλειάς στον ίδιο εργοδότη, παρότι αποδεδειγμένα η υπέρβαση του 8ώρου προκαλεί πληθώρα προβλημάτων υγείας και αυξάνει την εργασιακή εξάντληση και τους κινδύνους. Εισήγαγε επίσης τις συμβάσεις διήμερης απασχόλησης και τις υπερωρίες στην εκ περιτροπής εργασία, αφού είχε ήδη καταργηθεί η υποχρέωση προαναγγελίας των υπερωριών, την προώθηση της μερικής απασχόλησης με την αύξηση της υπερωριακής αμοιβής και τη μετατροπή της πλήρους σε μερική μετά από αίτημα του εργαζόμενου.

Είχε προηγηθεί η νομιμοποίηση των «λευκών συμβάσεων», χωρίς αποζημίωση απόλυσης και χωρίς εγγυημένο ελάχιστο αριθμό ωρών απασχόλησης, και των «λευκών συμβάσεων» μέσω Εταιρειών Προσωρινής Απασχόλησης και Εταιρειών Ενοικίασης, που προστέθηκαν στα μνημονιακά μέτρα ενίσχυσης του δανεισμού εργαζομένων με τα οποία είχαν μειωθεί οι περιορισμοί στο καθεστώς ενοικίασης εργαζομένων.

Αντεργατικό μπαράζ

Στην ίδια λογική λογική του κέρδους των επιχειρήσεων, η Ν.Δ. κατέστησε ευκολότερη την απόλυση του μισθωτού λόγω αυθαίρετης αποχής από την εργασία και θεσμοθέτησε την κατάργηση αιτιολογημένου λόγου απόλυσης, ενώ το βάρος της απόδειξης μεταφέρθηκε στον εργαζόμενο και νομοθετήθηκε η αναλυτική αναφορά περιοριστικών όρων για την ακυρότητα των απολύσεων που δίνει τη δυνατότητα στον εργοδότη να αποφύγει την επαναπρόσληψη (Ν. 4808/21).

Αυτές οι αλλαγές προστέθηκαν στα μέτρα απελευθέρωσης των ομαδικών απολύσεων και άρσης προστασίας από απόλυση συνδικαλιστικών στελεχών, τα οποία προέβλεπε ο νόμος 4472/2017 επί ΣΥΡΙΖΑ. Στους νέους περιορισμούς στην άσκηση απεργιακού δικαιώματος και στη λήψη απόφασης για κήρυξη απεργίας του νόμου 4512/18 ο κ. Χατζηδάκης πρόσθεσε τη χαριστική βολή με την περαιτέρω ποινικοποίησή της, περιορίζοντας ακόμα περισσότερο τη συλλογική αυτονομία των συνδικαλιστικών φορέων. Το δε ηλεκτρονικό φακέλωμα με την υποχρεωτική καταγραφή στο μητρώο συνδικαλιστικών οργανώσεων αναμένεται να κριθεί από την Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας μετά από προσφυγή σωματείων.

Με το νέο νομοσχέδιο για τις συλλογικές συμβάσεις αρνείται την επαναφορά του κρίσιμου δικαιώματος της μονομερούς προσφυγής στη Διαιτησία, ενώ υποβαθμίζει κι άλλο τον Οργανισμό Μεσολάβησης και Διαιτησίας χωρίς να δίνει πραγματικά κίνητρα και αντικίνητρα για την ενίσχυση της σύναψης ΣΣΕ.