Αυθεντικές οι φωτογραφίες από την εκτέλεση των 200 στην Καισαριανή, κηρύχθηκαν μνημείο από το ΥΠΠΟ, ανοίγει ο δρόμος για την απόκτησή τους

Μνημείο κηρύχθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού το σύνολο της συλλογής φωτογραφιών Τ. de Craene/H. Heuer, έπειτα από γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων, λόγω της ιδιαίτερης ιστορικής της αξίας. Όπως επισημαίνεται, πρόκειται για τεκμήρια που φωτίζουν τον τρόπο με τον οποίο οι προπαγανδιστικοί μηχανισμοί των στρατευμάτων Κατοχής αξιοποιούσαν την εικόνα για τη διαμόρφωση αντιλήψεων και στάσεων στην κατεχόμενη Ελλάδα.

Η υπόθεση ήρθε στο φως το Σάββατο 14 Φεβρουαρίου, όταν δώδεκα φωτογραφίες αναρτήθηκαν προς πώληση στον διαδικτυακό τόπο δημοπρασιών e-bay.de. Φερόμενος ιδιοκτήτης εμφανίστηκε ο Βέλγος συλλέκτης Tim de Craene, ο οποίος ειδικεύεται σε αναμνηστικά και τεκμήρια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και δραστηριοποιείται μέσω της εταιρείας του Crain’s Militaria.

Οι εικόνες, που απεικονίζουν Έλληνες πατριώτες λίγο πριν από την εκτέλεσή τους στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944, προκάλεσαν έντονη συγκίνηση και ευρύ ενδιαφέρον στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στη συνέχεια στα μέσα ενημέρωσης. Το πρωί της Δευτέρας 16 Φεβρουαρίου, ο συλλέκτης απέσυρε τις συγκεκριμένες φωτογραφίες από τη δημοπρασία. Παραμένει ωστόσο προς πώληση το σύνολο της συλλογής που είχε δημιουργήσει ο τότε υπολοχαγός της Βέρμαχτ, Χέρμαν Χόιερ.

Ο Χόιερ υπηρετούσε την περίοδο 1943-1944 στο στρατόπεδο της Μαλακάσας και, σύμφωνα με τα έως τώρα στοιχεία, είχε λάβει εντολή να παρακολουθήσει ή και να συνδράμει –χωρίς αυτό να έχει αποσαφηνιστεί πλήρως– στην εκτέλεση των 200 Ελλήνων κρατουμένων που μεταφέρθηκαν από το στρατόπεδο Χαϊδαρίου στην Καισαριανή. Η φωτογραφική του συλλογή περιλαμβάνει υλικό από περιοχές της κατεχόμενης Ευρώπης όπου υπηρέτησε, μεταξύ αυτών το Βέλγιο, η Γαλλία και η Ελλάδα, και βρέθηκε στα χέρια του Tim de Craene.

Σε δήλωσή της, η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη χαρακτήρισε τις δώδεκα φωτογραφίες «εξόχως σημαντικά τεκμήρια της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας», επισημαίνοντας ότι «δίνουν πρόσωπο στις ιστορικές μαρτυρίες για το ήθος και τον πατριωτισμό των εκτελεσθέντων, λίγες στιγμές πριν από την εκτέλεσή τους, και για αυτό είναι ανεκτίμητες».

Η ίδια τόνισε ότι και οι υπόλοιπες φωτογραφίες της συλλογής παρουσιάζουν ιδιαίτερη σημασία, καθώς επιτρέπουν την αποτύπωση του δράματος της κατεχόμενης Ελλάδας και μέσα από το βλέμμα του κατακτητή. Υπογράμμισε επίσης ότι ο μηχανισμός προπαγάνδας που είχε οργανώσει ο Γιόζεφ Γκέμπελς αξιοποίησε τα πλέον σύγχρονα για την εποχή μέσα, τον κινηματογράφο και τη φωτογραφία, για τη δημιουργία σκηνοθετημένων τεκμηρίων «επιτυχίας» και διάδοσης της ναζιστικής ιδεολογίας.

Σύμφωνα με την υπουργό, από τη στιγμή που το ΥΠΠΟ ενημερώθηκε για την υπόθεση, δόθηκαν οδηγίες για τη διερεύνηση της δυνητικής απόκτησης των φωτογραφιών. Η αρμόδια Διεύθυνση Νεώτερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς επικοινώνησε άμεσα με τον συλλέκτη, ενώ εμπειρογνώμονες μεταβαίνουν στην έδρα του, στο Έβεργκεμ του Βελγίου, προκειμένου να εξετάσουν από κοντά το υλικό και να συνομιλήσουν μαζί του.

Με την κήρυξη της συλλογής ως μνημείου, το Υπουργείο Πολιτισμού αποκτά πλέον το θεσμικό έρεισμα για να προχωρήσει στη διεκδίκηση και, ενδεχομένως, στην απόκτησή της για λογαριασμό του ελληνικού κράτους.