Κεγχρεές και Λέχαιο: Τα δύο λιμάνια που έκαναν την Αρχαία Κόρινθο θαλασσοκράτειρα

Η Αρχαία Κόρινθος υπήρξε μία από τις ελάχιστες πόλεις του αρχαίου ελληνικού κόσμου που είχαν την ιδιαιτερότητα να διαθέτουν δύο μεγάλα λιμάνια, στραμμένα σε δύο διαφορετικές θάλασσες και δύο διαφορετικούς κόσμους.

Στα δυτικά βρισκόταν το Λέχαιο, το λιμάνι της πόλης προς τον Κορινθιακό κόλπο και τη Δύση, ενώ στα ανατολικά οι Κεγχρεές, το μεγάλο θαλάσσιο άνοιγμα της Κορίνθου προς τον Σαρωνικό, το Αιγαίο και την Ανατολή.

Σύμφωνα με τη μυθολογία, τα δύο λιμάνια πήραν τα ονόματά τους από τους γιους του Ποσειδώνα και της Πειρήνης, τον Λέχη και την Κεγχρία, γεγονός που αποτυπώνει και τον άρρηκτο δεσμό της αρχαίας Κορίνθου με τη θάλασσα.

Από τα δύο λιμάνια, όμως, οι Κεγχρεές φαίνεται πως αποτέλεσαν το πιο κοσμοπολίτικο και εμπορικά δυναμικό θαλάσσιο κέντρο της πόλης, ιδιαίτερα κατά τη ρωμαϊκή περίοδο, όταν η Κόρινθος εξελίχθηκε σε μία από τις σημαντικότερες colonia της αυτοκρατορίας.

Οι Κεγχρεές βρίσκονταν περίπου 70 στάδια από την Κόρινθο και αξιοποιούσαν έναν φυσικό όρμο, ο οποίος σταδιακά μετατράπηκε σε οργανωμένο και εντυπωσιακό τεχνητό λιμάνι. Τα πρώτα έργα εκτιμάται ότι ξεκίνησαν ήδη από τα αρχαϊκά χρόνια, ωστόσο η μεγάλη ανάπτυξη ήρθε κατά τη ρωμαϊκή εποχή.

Το λιμάνι είχε πεταλόσχημη μορφή και προστατευόταν από δύο μεγάλους τεχνητούς λιμενοβραχίονες που εισχωρούσαν βαθιά στη θάλασσα, δημιουργώντας ένα σχετικά στενό και ασφαλές στόμιο εισόδου. Γύρω από τη λιμενική λεκάνη αναπτύσσονταν αποθήκες, στοές, εμπορικοί χώροι και σημαντικά δημόσια κτίρια, στοιχεία που αποδεικνύουν τον κομβικό ρόλο που είχαν οι Κεγχρεές στο εμπόριο και τη διακίνηση αγαθών μεταξύ Ανατολής και Δύσης.

Στο νότιο τμήμα του λιμανιού υπήρχαν αποθηκευτικοί χώροι, νυμφαίο, ιερό της Ίσιδας αλλά και παλαιοχριστιανική βασιλική του 4ου αιώνα μ.Χ., ενώ στον βόρειο λιμενοβραχίονα εντοπίζονται κατάλοιπα πύργου, ιερού της Αφροδίτης και άλλων οικοδομημάτων.

Ακόμη και σήμερα, μέσα και έξω από το νερό, διακρίνονται τμήματα των αρχαίων εγκαταστάσεων, με τα ερείπια των λιμενοβραχιόνων να θυμίζουν τη σημασία που είχε κάποτε το λιμάνι αυτό για ολόκληρη τη Μεσόγειο.

Ιδιαίτερο ιστορικό και θρησκευτικό ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι στις Κεγχρεές αποβιβάστηκε και ο Απόστολος Παύλος το 53 μ.Χ., κατά το πρώτο του ταξίδι στην Κόρινθο, γεγονός που συνέδεσε το λιμάνι και με την πρώιμη διάδοση του χριστιανισμού.

Οι Κεγχρεές δεν υπήρξαν απλώς ένα λιμάνι. Υπήρξαν η ανατολική πύλη της Κορίνθου προς τον κόσμο, ένα σημείο συνάντησης πολιτισμών, θρησκειών, εμπορίου και ανθρώπων, που εξηγεί σε μεγάλο βαθμό γιατί η αρχαία Κόρινθος εξελίχθηκε σε μία από τις ισχυρότερες και πλουσιότερες πόλεις της αρχαιότητας.