Θα παραδίδατε το δίπλωμα οδήγησης για 5 χρόνια και για 25.000 ευρώ;

Φανταστείτε για μια στιγμή ότι αύριο το πρωί το ελληνικό κράτος ανακοινώνει το εξής πρόγραμμα: «Καταθέστε το δίπλωμα οδήγησής σας για πέντε χρόνια και πάρτε 25.000 ευρώ».

Πέντε χιλιάδες ευρώ τον χρόνο, δωρεάν μετακινήσεις με τα μέσα μαζικής μεταφοράς και μια υπόσχεση ότι θα συμβάλλετε στην αποσυμφόρηση των δρόμων. Θα το κάνατε;

Το ερώτημα μόνο θεωρητικό δεν είναι. Στη Μάλτα, μια χώρα με περίπου 550.000 κατοίκους και σχεδόν 457.000 οχήματα, η κυβέρνηση αποφάσισε να δοκιμάσει ακριβώς αυτό το μέτρο. Στόχος ήταν να μειωθούν τα αυτοκίνητα που κυκλοφορούν καθημερινά στους δρόμους του νησιού.

Το σχέδιο προέβλεπε ότι νέοι έως 30 ετών θα μπορούσαν να παραδώσουν την άδεια οδήγησής τους για πέντε χρόνια και να λάβουν συνολικά 25.000 ευρώ σε ετήσιες δόσεις.

Στην πράξη όμως αποδείχθηκε ότι το αυτοκίνητο αξίζει για πολλούς περισσότερο από 25.000 ευρώ.

Η συμμετοχή ήταν πολύ χαμηλότερη από τις προσδοκίες. Από τις περίπου 1.000 θέσεις που μπορούσε να χρηματοδοτήσει το πρόγραμμα, οι αιτήσεις υπολογίζεται ότι δεν ξεπέρασαν τις 200.

Και εδώ αρχίζουν τα ενδιαφέροντα.

Γιατί οι πολίτες της Μάλτας είπαν στην ουσία «ευχαριστούμε, αλλά θα κρατήσουμε τα κλειδιά μας»;

Η απάντηση είναι απλή. Επειδή η καθημερινότητα χωρίς αυτοκίνητο αποδείχθηκε δυσκολότερη από όσο φαντάζονταν οι εμπνευστές του μέτρου. Τα λεωφορεία χρησιμοποιούν το ίδιο οδικό δίκτυο και κολλάνε στην ίδια κίνηση με τα αυτοκίνητα. Χρόνος, ευελιξία και ελευθερία μετακίνησης αποδείχθηκαν σημαντικότερα από το οικονομικό κίνητρο.

Υπήρχε μάλιστα και μία ακόμη λεπτομέρεια που δεν ενθουσίασε τους ενδιαφερόμενους. Μετά το τέλος της πενταετίας, οι συμμετέχοντες θα έπρεπε να περάσουν ξανά από διαδικασία έκδοσης άδειας οδήγησης και να παρακολουθήσουν επιπλέον μαθήματα σε σχολή οδηγών.

Κάπως έτσι, το πρόγραμμα προσέλκυσε κυρίως φοιτητές που ζούσαν δίπλα στις σχολές τους, εργαζόμενους σε καθεστώς πλήρους τηλεργασίας και ανθρώπους που σκόπευαν ούτως ή άλλως να μετακομίσουν στο εξωτερικό.

Και κάπου εδώ επιστρέφουμε στην Ελλάδα.

Αν το ελληνικό κράτος ανακοίνωνε αύριο το ίδιο μέτρο, πόσοι θα συμμετείχαν;

Θα άφηνε ο κάτοικος της Κορίνθου, του Λουτρακίου, του Ξυλοκάστρου ή της Νεμέας το αυτοκίνητό του για πέντε χρόνια; Θα το έκανε ο εργαζόμενος που πηγαίνει κάθε μέρα στη δουλειά του, ο επαγγελματίας που μετακινείται συνεχώς ή ο γονιός που κάνει καθημερινά δρομολόγια για σχολεία, δραστηριότητες και υποχρεώσεις;

Η εμπειρία της Μάλτας δείχνει ότι πριν ζητήσεις από τον πολίτη να εγκαταλείψει το αυτοκίνητό του, πρέπει πρώτα να του δώσεις μια πραγματικά αξιόπιστη εναλλακτική.

Γιατί τελικά το κυκλοφοριακό δεν λύνεται με επιδόματα για να μην οδηγείς. Λύνεται όταν η δημόσια συγκοινωνία γίνει τόσο καλή, ώστε να μη χρειάζεται να σε πληρώνουν για να την χρησιμοποιήσεις.

Μέχρι τότε, το ερώτημα παραμένει:

Εσείς θα παραδίδατε το δίπλωμά σας για 25.000 ευρώ;