ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΕΠΟΧΗ

“Να προσέχει ο γιος σου στο Παγκράτι”- Οι αντιδράσεις μετά τη διάλεξη του Χατζιδάκι για το ρεμπέτικο

0

Πριν ακριβώς 72 χρόνια, στην εμφυλιοπολεμική και άκρως συντηρητική Ελλάδα, ο Μάνος Χατζιδάκις δίνει μια ρηξικέλευθη διάλεξη με θέμα το ρεμπέτικο τραγούδι. Ο επίσημος τίτλος της ιστορικής του ομιλίας που δόθηκε στις 31 Ιανουαρίου 1949 ήταν “ερμηνεία και θέση του σύγχρονου λαϊκού τραγουδιού”. Αυτή ήταν προφανώς, και η γνώμη του 23χρονου τότε συνθέτη, που αψηφώντας την καθεστηκυία άποψη για το συγκεκριμένο είδος τραγουδιού, όχι μόνο επιχειρηματολογεί υπέρ του ρεμπέτικου αλλά παρουσιάζει στην σκηνή του θεάτρου Τέχνης τον Μάρκο Βαμβακάρη και την Σωτηρία Μπέλλου που τραγουδούν πέντε γνωστά ρεμπέτικα.

Ακούσατε με τι ψυχρότητα και αυστηρότητα ειπώθηκαν. Ο ρυθμός δεν ξέφυγε ούτε πιθαμή, οι φωνές ίσιες μονοκόματες λες και τα λόγια δεν είχαν συγκίνηση. Έτσι είναι. Τίποτες που να σε προκαλέσει να τα προσέξεις, να τα ξεχωρίσεις” λέει στο κοινό που έχει γεμίσει ασφυκτικά το θέατρο και παρακολουθεί, σχεδόν άναυδο, κάτι που σίγουρα , δεν είχε ξανακούσει. Οι περισσότεροι είναι εκλεκτά μέλη της λεγόμενης αστικής διανόησης της Αθήνας.

Λίγο νωρίτερα, ο νεαρός Χατζιδάκις μιλάει για “τις ταβέρνες και το κέντρον διασκεδάσεως “ο Μάριος” καθώς και τον “Παναγάκη” κοντά στον Άι-Παντελεήμονα, όπου κάθε βράδυ ο Βαμβακάρης και η Μπέλλου λειτουργούν πάνω στην τέχνη τους. Θα μπορούσα να μιλήσω και για βροχερές νύχτες όπου με λάμπες πετρόλαδου φωτίζονταν οι σκιές ενός πλήθους, που όλοι μαζί τραγουδούσαν ήρεμα λες και πιστεύανε στην αιωνιότητα”.

Ο Μάνος Χατζιδάκις και το ρεμπέτικο

Τον Μάρκο, ο Χατζιδάκις είχε γνωρίσει όταν άρχισε να επισκέπτεται τους χώρους όπου ο θρυλικός συνθέτης της Φραγκοσυριανής διακονούσε με το μπουζούκι του. Μια μέρα μάλιστα, τον γλίτωσε από … ξύλο. Την ιστορία είχε διηγηθεί ο ίδιος ο Μάνος στην Γιώτα Συκκά και στον Φώτη Απέργη: “Πήγα ένα βράδυ στην ταβέρνα που έπαιζε και, όπως κάθε φορά, παράγγειλα ένα πιάτο φαγητό και λίγη ρετσίνα. Ηταν προφανές ότι δεν είχα καμία σχέση με τον χώρο. Και αυτό δεν άρεσε σε δυο – τρεις μάγκες και «μου μπήκαν». Τότε επενέβη ο Βαμβακάρης, που ήτανε και σωματώδης, «τους μπήκε» με τη σειρά του και τελικά μου είπε: «Αλλη φορά θα έρχεσαι και θα κάθεσαι εδώ, κοντά μας». Ασφαλής πλέον, μπορούσα να πάω τη Σοφία Σπανούδη (σ.σ καθηγήτρια στο ωδείο Αθηνών και σπουδαία μουσικοκριτικός) τον Μανώλη Καλομοίρη, τους πήγα όλους…”

Η σκηνή με τον Χατζιδάκι και τις δυο κορυφαίες μορφές της ελληνικής μουσικής να ακούνε τον Μάρκο και την Μπέλλου μοιάζει σουρεαλιστική (αργότερα η Σοφία Σπανούδη θα έγραφε ένα μνημειώδες άρθρο στα “Νέα” για τον Βασίλη Τσιτσάνη), όμως ο χειμαρρώδης νεαρός συνθέτης, είχε εντυπωσιαστεί από τον αυστηρό, σχεδόν βυζαντινό, ήχο των τραγουδιών, που στη διάρκεια της Κατοχής ένας ιδιοφυής στενός φίλος του, προσπαθούσε να τον πείσει να ακούσει με προσοχή.

Μάνος Χατζιδάκις: «Ο Οδοιπόρος είμαι εγώ» - Σαν σήμερα γεννιέται ο μεγάλος  Έλληνας συνθέτης - PatrisNews - Εφημερίδα Πατρίς Ηλείας

Σύμφωνα μάλιστα με τον ίδιο, ο θάνατος του φίλου του στάθηκε αφορμή να μάθει το ρεμπέτικο όσο καλύτερα γινόταν: “Είχαμε ραντεβού μια μέρα στον “Ορφέα”, μα ο Εκτωρ δεν ήρθε. Τον είχαν συλλάβει. Τον βασάνισαν στο Χαϊδάρι και τον σκότωσαν. Αυτό με συγκλόνισε. Μοιραία, κάθε συζήτηση μαζί του πήρε πια άλλες διαστάσεις. Ετσι, θέλησα να ανιχνεύσω το ρεμπέτικο”.

Η ομιλία Χατζιδάκι, αν και το ρεμπέτικο τραγούδι ήταν ήδη γνωστό και συντρόφευε τα φτωχά, βασανιστικά βράδια των λαϊκών στρωμάτων, προκαλεί σάλο. Συνδεδεμένο με το περιθώριο, τα ναρκωτικά, το ρεμπέτικο δεχόταν το κυνηγητό και τη λογοκρισία του επίσημου κράτους (με αφετηρία τη δικτατορία του Μεταξά) και την απαξίωση της αριστεράς που το θεωρούσε κτήμα του λούμπεν προλεταριάτου “με ύμνους στο χασίς και στους τεκέδες”, άρα “εκτός μακριά από τα πραγματικά προβλήματα και τις μάχες της εργατικής τάξης”.

διαβαστε ΤΗΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΕΔΩ

Παγώνει το «Αντώνης Τρίτσης» –Πίσω στον «Φιλόδημο»!

Previous article

Χρίστος Δήμας: Ειδικά γυαλιά επαυξημένης πραγματικότητας για την αστυνομία, αξιοποιώντας τεχνολογίες αιχμής

Next article

You may also like

Comments

Comments are closed.