By 
Το τέλος της χρονιάς παραδοσιακά είναι καιρός απολογισμών. Το ιστολόγιο «Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία» προσπαθεί να τηρεί ευλαβικά τις παραδόσεις κι έτσι με το σημερινό άρθρο συνεχίζει ένα εγχείρημα που φέτος επαναλαμβάνεται, ούτε λίγο ούτε πολύ, για δέκατη τέταρτη χρονιά: πράγματι, ήρθε και φέτος το πλήρωμα του χρόνου για να διαλέξετε τη Λέξη της Χρονιάς για το 2023.
Όπως αναφέρει ο διαχειριστής του ιστολογίου Νίκος Σαραντάκος, «όταν λέμε «λέξη της χρονιάς», εννοούμε κάποια λέξη που ακούστηκε πολύ μέσα στη χρονιά που κοντεύει να τελειώσει. Δεν είναι υποχρεωτικό να είναι νεολογισμός· μπορεί να είναι λέξη που υπάρχει ήδη, αλλά να έχει πάρει καινούργια σημασία ή γενικά να σημάδεψε τη χρονιά που τελειώνει. Τη «λέξη» την εννοούμε με την ευρύτερη έννοια, δηλαδή γίνονται δεκτοί και σύμπλοκοι όροι (το 2018 λέξη της χρονιάς ήταν σύμπλοκος όρος, Συμφωνία των Πρεσπών ενώ το 2017 ξενικός σύμπλοκος όρος, τα φέικ νιουζ) καθώς και ακρώνυμα (το 2014, λέξη της χρονιάς ψηφίστηκε ο ΕΝΦΙΑ).
Κάθε χρόνο η διαδικασία ξεκινάει περίπου την ίδια εποχή και περιλαμβάνει τρία στάδια, με τρία ισάριθμα άρθρα. Φέτος ξεκινάμε στις 8 Δεκεμβρίου, αφού η συνήθης ημερομηνία, 9 Δεκεμβρίου, πέφτει Σάββατο.
Για να θυμούνται οι παλαιότεροι και να μαθαίνουν οι νεότεροι, τα παλαιότερα αποτελέσματα έχουν ως εξής.
Πέρυσι (2022) είχαμε λέξη της χρονιάς τη ΔΗΚΕΟΣΗΝΙ, με δεύτερη την επισύνδεση και τρίτη τις υποκλοπές.
Το 2021 λέξη της χρονιάς ψηφίστηκε η γυναικοκτονία, με ρεκόρ ψήφων, στη δεύτερη θέση μακράν το εμβόλιο και στην τρίτη ο αρνητής.
Το 2020 λέξη της χρονιάς αναδείχτηκε ο κορονοϊός, ενώ ακολούθησε το λοκντάουν και το σκόιλ ελικικού.
Το 2019 είχατε αναδείξει λέξη της χρονιάς την κανονικότητα, με διαφορά από τη δεύτερη, την αριστεία, και τρίτη τη γυναικοκτονία.
Το 2018 ψηφίστηκε λέξη της χρονιάς η Συμφωνία των Πρεσπών, με αρκετή διαφορά από τη δεύτερη τιναφτόρε και από την τρίτη, Μακεδονικό.
Το 2017 είχατε ψηφίσει λέξη της χρονιάς τον όρο φέικ νιουζ ενώ στη δεύτερη και τρίτη θέση είχαμε ισοβαθμία των όρων POS και αντισπισιστής.
Λέξη της χρονιάς για το 2016 ψηφίστηκε το Μπρέξιτ και ακολούθησαν πρόσφυγες και χοτ σποτ.
Το 2015 λέξη της χρονιάς ψηφίστηκε ο σύμπλοκος όρος κάπιταλ κοντρόλς, στη δεύτερη θέση είχαμε τον όρο πρώτη φορά αριστερά και στην τρίτη το γκρέξιτ.
Το 2014 λέξη της χρονιάς ήταν ο ΕΝΦΙΑ, ενώ στη δεύτερη θέση βρέθηκαν οι ιπτάμενοι αναρχικοί και στην τρίτη ο ένοικος του τάφου.
Το 2013, λέξη της χρονιάς ψηφίστηκε το σαξές στόρι, ενώ στη δεύτερη θέση ήρθε η βιαποπουκιανπροέρχεται και στην τριτη θέση τα άκρα/θεωρία των άκρων.
Το 2012 είχατε ψηφίσει για λέξη της χρονιάς την επαναδιαπραγμάτευση, στη δεύτερη θέση το εγέρθουτου και στην τρίτη την αλληλεγγύη.
Το 2011 πρώτη είχε έρθει, με διαφορά, η λέξη αγανακτισμένοι, ενώ στη δεύτερη και τρίτη θέση ισοβάθμησαν το κούρεμα και το χαράτσι.
Τέλος, το 2010, πρώτη χρονιά του… θεσμού, είχε έρθει πρώτη η λέξη μνημόνιο, ακολούθησε με μικρή διαφορά το ΔουΝουΤου και την τριάδα έκλεισε η τρόικα.
Το 2023 ήταν χρονιά εκλογών, πολλαπλών μάλιστα. Οι διπλές εκλογές του Μαϊούνη έφεραν θρίαμβο της Νέας Δημοκρατίας και πανωλεθρία της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Στην προεκλογική περίοδο ακούστηκαν πολύ όροι όπως κρυφή ατζέντα και κυβέρνηση ηττημένων. Και η φορολόγηση μερισμάτων. Και βέβαια, για οτιδήποτε στραβό συνέβαινε ή είχε συμβεί, μετά τον Ιούνιο η απάντηση των στελεχών του κυβερνώντος κόμματος ήταν, ακριβώς, το επιβλητικό ποσοστό τους: 40% πήραμε, κρίθηκαν αυτά -ή, μονολεκτικά, σαραντατακατό (υπάρχει και η παραλλαγή σαραντανατακατό, αφού η ΝΔ πήρε 40,56%). Ο άλλος εκλογικός αριθμός που έπαιξε πολύ, είτε ως απειλή είτε ως όριο, ήταν το 3%, τριατακατό όμως δεν είδα να γράφεται.
Μετά τις εκλογές, ο Αλέξης Τσίπρας παραιτήθηκε και άρχισε μακρά περίοδος εσωστρέφειας για τον ΣΥΡΙΖΑ και δημοσκοπικής συρρίκνωσης. Μετά την ανάδειξη της νέας ηγεσίας είχαμε εξαγγελίες για διαγραφές, όπου ξανακούστηκε ο ευφημισμός έθεσε τον εαυτό του εκτός κόμματος, επίσης για εσωκομματικό δημοψήφισμα και, τελικά, ανεξαρτητοποίηση βουλευτών και διάσπαση. Πρόσφατα, ο πρώην ηγέτης του ενιαίου ΣΥΡΙΖΑ μίλησε για πολυκερματισμό της αντιπολίτευσης. Δεν θα βάλω λέξεις που χρησιμοποιήθηκαν στην εσωκομματική αντιπαράθεση, με εξαίρεση το Πουμαρό ως μετωνυμία για τις θεωρητικές σάλτσες.
Είχαμε και μια σειρά από καταστροφές, το τρένο στα Τέμπη, την πύρινη λαίλαπα στη Θράκη κυρίως αλλά και τις πλημμύρες στη Θεσσαλία και το πολύνεκρο ναυάγιο στην Πύλο. Είχαμε και το φονικό στη Ν. Φιλαδέλφεια όταν χουλιγκάνοι από την Κροατία αφέθηκαν να διασχίσουν υπό διακριτική παρακολούθηση όλη τη χώρα. Στις εδώ ψηφοφορίες για Λέξη της Χρονιάς συνήθως αποφεύγουμε τα κύρια ονόματα και τα τοπωνύμια κι έτσι δεν ξέρω αν θα δεχτούμε στο ψηφοδέλτιό μας λέξεις όπως Τέμπη, Πυλος, Δαδιά και Γάζα ως μετωνυμίες για την απουσία ενσυναίσθησης ή την κατάρρευση του κράτους ή το μακελειό.
Δεχόμαστε όμως τις εμπορικές ονομασίες, κι έτσι το Πρέντατορ θα μπορούσε να γίνει δεκτό. Σημειώνω τον νεολογισμό σέρβισερ, που ήταν και ξαναήρθε στην επικαιρότητα, τα μάρμαρα του Παρθενώνα, το κίνημα της πετσέτας, την παρένθετη μητέρα (ή παρένθετη κύηση), το ροτέισον στο υπουργικό συμβούλιο, το σχέδιο Πισσαρίδη, την αποστρατιωτικοποίηση των νησιών και τη φημολογία για Πρέσπες του Αιγαίου. Και τους σκουρόχρωμους της κ. Διαμαντοπούλου. Πέθανε στις αρχές του χρόνου και ο τέως. Και πολύ κόσμο έκοψε από τα πανεπιστήμια η ΕΒΕ, η ελάχιστη βάση εισαγωγής.
Comments