Ο Ειρηνικός «βράζει»: Το Ελ Νίνιο δυναμώνει και ο πλανήτης κινείται ξανά σε αχαρτογράφητα νερά

Θερμοκρασίες-ρεκόρ στις θάλασσες, ένας από τους θερμότερους Ιούλιους που έχουν καταγραφεί και ένα Ελ Νίνιο που αναμένεται να ενισχυθεί τους επόμενους μήνες

Κάτι ιδιαίτερα ισχυρό εξελίσσεται αυτή την περίοδο στον Ειρηνικό Ωκεανό και οι επιπτώσεις του δεν περιορίζονται στην άλλη άκρη του πλανήτη. Το Ελ Νίνιο έχει επιστρέψει, ενισχύεται και έρχεται να προστεθεί σε έναν πλανήτη που ούτως ή άλλως βρίσκεται ήδη σε μια περίοδο εξαιρετικά υψηλών θερμοκρασιών.

Τα τελευταία στοιχεία του ευρωπαϊκού Copernicus είναι εντυπωσιακά. Ο Ιούλιος του 2026 είχε παγκόσμια μέση θερμοκρασία επιφανειακού αέρα 16,90°C και ήταν, μαζί με τον Ιούλιο του 2024, ο δεύτερος θερμότερος Ιούλιος που έχει καταγραφεί, μόλις πίσω από το ιστορικό ρεκόρ του 2023.

Ακόμη πιο εντυπωσιακή, όμως, είναι αυτή τη στιγμή η εικόνα των θαλασσών.

Οι θάλασσες σπάνε τα ρεκόρ

Η μέση θερμοκρασία της επιφάνειας των ωκεανών, εξαιρουμένων των πολικών περιοχών, έφτασε τον Ιούλιο τους 20,96°C, καταγράφοντας νέο ρεκόρ για τον συγκεκριμένο μήνα.

Από τις 19 Ιουνίου και σε ολόκληρο τον Ιούλιο, μάλιστα, η ημερήσια θερμοκρασία της επιφάνειας των ωκεανών ήταν η υψηλότερη που έχει καταγραφεί για τις αντίστοιχες ημέρες του έτους. Στις 31 Ιουλίου έφτασε τους 21,05°C, μόλις τέσσερα εκατοστά του βαθμού χαμηλότερα από το απόλυτο ημερήσιο ρεκόρ των 21,09°C του Μαρτίου του 2024.

Και ένα σημαντικό μέρος αυτής της ιστορίας γράφεται στον Ειρηνικό.

Μια τεράστια ζώνη του ωκεανού, από τον κεντρικό Ισημερινό Ειρηνικό μέχρι τις δυτικές ακτές του Μεξικού και της Κεντρικής Αμερικής, παρουσιάζει θερμοκρασίες-ρεκόρ για την εποχή, με ισχυρούς έως πολύ ισχυρούς θαλάσσιους καύσωνες.

Τι ακριβώς κάνει το Ελ Νίνιο

Το Ελ Νίνιο είναι μια φυσική κλιματική διακύμανση που εμφανίζεται όταν τα επιφανειακά νερά στον κεντρικό και ανατολικό τροπικό Ειρηνικό γίνονται σημαντικά θερμότερα από το συνηθισμένο.

Με πολύ απλά λόγια, ένας τεράστιος όγκος θερμότερου νερού βρίσκεται σε άμεση επαφή με την ατμόσφαιρα.

Η πρόσθετη θερμότητα που απελευθερώνεται από τον ωκεανό επηρεάζει την ατμοσφαιρική κυκλοφορία και μπορεί να μεταβάλει σε μεγάλη κλίμακα τις βροχοπτώσεις, τις θερμοκρασίες και γενικότερα τα καιρικά μοτίβα σε πολλές περιοχές του πλανήτη.

Δεν είναι λοιπόν ακριβώς ένα «γιγάντιο καλοριφέρ» – αλλά ως εικόνα δεν απέχει πολύ από αυτό που τελικά συμβαίνει: ο θερμός τροπικός Ειρηνικός δίνει επιπλέον θερμότητα στην ατμόσφαιρα και μπορεί προσωρινά να σπρώξει ακόμη ψηλότερα την παγκόσμια θερμοκρασία.

Και αναμένεται να δυναμώσει

Το πιο ενδιαφέρον είναι ότι πιθανότατα δεν έχουμε δει ακόμη την κορύφωση του φαινομένου.

Η NOAA εκτιμά ότι το Ελ Νίνιο θα συνεχίσει να ενισχύεται προς το τέλος του 2026, ενώ τον Ιούλιο έδινε πιθανότητα 97% να διατηρηθεί μέχρι τις αρχές της άνοιξης του 2027.

Και το Copernicus καταγράφει ήδη την υπογραφή του: οι εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες στον τροπικό Ειρηνικό αποτελούν έναν από τους παράγοντες πίσω από τα πρωτοφανή επίπεδα στα οποία έχουν φτάσει φέτος οι θερμοκρασίες των ωκεανών.

Δεν φταίει, όμως, μόνο το Ελ Νίνιο

Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση.

Το Ελ Νίνιο είναι φυσικό και περιοδικό φαινόμενο. Εμφανιζόταν πολύ πριν αρχίσει η σύγχρονη ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή και από μόνο του δεν μπορεί να εξηγήσει τη μακροχρόνια άνοδο της θερμοκρασίας του πλανήτη.

Το πρόβλημα είναι ο συνδυασμός.

Το Ελ Νίνιο λειτουργεί πλέον πάνω σε μια πολύ υψηλότερη «βάση» θερμοκρασίας εξαιτίας της μακροχρόνιας υπερθέρμανσης. Γι’ αυτό ένα ισχυρό Ελ Νίνιο σήμερα μπορεί να οδηγήσει σε θερμοκρασίες υψηλότερες από εκείνες αντίστοιχων φαινομένων προηγούμενων δεκαετιών.

Είναι χαρακτηριστικό ότι η μέση παγκόσμια θερμοκρασία του δωδεκαμήνου Αύγουστος 2025 – Ιούλιος 2026 βρίσκεται περίπου 1,45°C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα.

Το ενδιαφέρον τώρα στρέφεται στο φθινόπωρο και τον χειμώνα

Το επόμενο διάστημα θα δείξει μέχρι πού μπορεί να φτάσει το φετινό Ελ Νίνιο.

Ήδη οι εποχικές προβλέψεις του Copernicus αποτυπώνουν χαρακτηριστικά μοτίβα Ελ Νίνιο στις βροχοπτώσεις πολλών περιοχών του κόσμου, ενώ για την Ευρώπη υπάρχει αυξημένη πιθανότητα θερμοκρασιών σημαντικά υψηλότερων από τα κανονικά επίπεδα στο μεγαλύτερο μέρος της ηπείρου, χωρίς αυτό βέβαια να σημαίνει ότι μπορούμε από τώρα να προβλέψουμε τον καιρό του χειμώνα στην Ελλάδα.

Αυτό που ήδη γνωρίζουμε, όμως, είναι εντυπωσιακό από μόνο του:

οι ωκεανοί βρίσκονται σε πρωτοφανή επίπεδα θερμοκρασίας για την εποχή, ο Ειρηνικός θερμαίνεται γρήγορα και το Ελ Νίνιο αναμένεται να ενισχυθεί.

Και όταν ο μεγαλύτερος ωκεανός του πλανήτη αρχίζει να αλλάζει θερμοκρασία σε τέτοια κλίμακα, ολόκληρη η ατμόσφαιρα ακούει τον χτύπο του.

Ακούγονται πολλά για το πως θα επηρεάσει την Ελλάδα και τον επερχόμενο χειμώνα αλλά αυτό δεν μπορεί να το ξέρει κανένας.