By 
Η υπόθεση των φωτογραφιών από την εκτέλεση των 200 στην Καισαριανή έφερε στο προσκήνιο τη δράση ενός Βέλγου συλλέκτη ιστορικού υλικού, ο οποίος φαίνεται ότι έχει δημιουργήσει μια πολύ προσοδοφόρα επιχείρηση που στηρίζεται στην πώληση ιστορικών ντοκουμέντων.
Ο συλλέκτης δραστηριοποιείται από το 2015 στη διακίνηση ιστορικών τεκμηρίων της περιόδου του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, με βασικό άξονα υλικό που συνδέεται με τη ναζιστική Γερμανία. Μέχρι σήμερα φέρεται να έχει πουλήσει περισσότερα από 47.000 αντικείμενα, κυρίως φωτογραφίες, έγγραφα και στρατιωτικά τεκμήρια.
Οι τιμές πώλησης, όπως προκύπτει από καταχωρίσεις και δημοπρασίες, κυμαίνονταν από λίγα ευρώ έως αρκετές εκατοντάδες ανά τεμάχιο, ανάλογα με τη σπανιότητα και το περιεχόμενο. Σε ειδικές περιπτώσεις, όπως οι φωτογραφίες από την Καισαριανή, οι τιμές εκτοξεύθηκαν με το ποσό να φτάνει τις 100.000 ευρώ.
Αν και δεν υπάρχουν επίσημα στοιχεία για τον συνολικό κύκλο εργασιών του, ακόμη και με συντηρητικούς υπολογισμούς (μέση τιμή 50 έως 100 ευρώ ανά πώληση) τα ακαθάριστα έσοδα από 47.000 συναλλαγές θα μπορούσαν να κυμαίνονται μεταξύ 2,3 και 4,7 εκατομμυρίων ευρώ σε βάθος δεκαετίας. Σε υψηλότερη μέση αποτίμηση, το ποσό θα μπορούσε να είναι σημαντικά μεγαλύτερο.
Το γενικό προφίλ πωλήσεων
Τα αντικείμενα που διακινούσε μέσα από την πλατφόρμα του ήταν επιλεγμένα τεκμήρια του Γ’ Ράιχ, με τιμές ανάλογα με τη σπανιότητά τους, και με σταθερό όγκο νέων καταχωρήσεων (περί τις 1.000 ανά μήνα). Ο χαρακτήρας αυτού του είδους συλλεκτικών πωλήσεων είναι τέτοιος ώστε να περιλαμβάνει πολύ μεγάλο αριθμό μικρών συναλλαγών, γεγονός που σημαίνει ότι το συνολικό ποσό εξαρτάται τόσο από τον όγκο όσο και από τις τιμές των μεμονωμένων αντικειμένων.
Η διαπραγμάτευση για τις φωτογραφίες των 200 της Καισαριανής
Κατά τη διάρκεια της διαπραγμάτευσης της ελληνικής πλευράς με τον Βέλγο συλλέκτη δεν υπήρξαν ιδιαίτερα παζάρια, καθώς ο ίδιος γνώριζε τι θησαυρό είχε στα χέρια του. Έτσι η συμφωνία κλείδωσε με ένα ποσό λίγο κάτω από 100.000 ευρώ.
Η δημοπράτηση και η άμεση παρέμβαση
Το αρχείο είχε τεθεί σε ηλεκτρονική δημοπρασία στα μέσα Φεβρουαρίου από τον Βέλγο συλλέκτη Τιμ Ντε Κράνε, μέσω της εταιρείας του Crain’s Militaria, που ειδικεύεται σε στρατιωτικά κειμήλια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ορισμένες από τις φωτογραφίες των εκτελέσεων είχαν ήδη προσελκύσει έντονο ενδιαφέρον, με προσφορές που ξεπερνούσαν τις 2.000 ευρώ πριν αποσυρθούν.
Μόλις οι ελληνικές αρχές ενημερώθηκαν για το περιεχόμενο της συλλογής, κινήθηκαν άμεσα. Ήρθαν σε επαφή με τον συλλέκτη, ζήτησαν την απόσυρση των επίμαχων τεκμηρίων και προγραμμάτισαν συνάντηση στο Βέλγιο.
Έλεγχος γνησιότητας
Την Παρασκευή, κλιμάκιο του Υπουργείου Πολιτισμού, μαζί με ανεξάρτητους ειδικούς, εξέτασε αναλυτικά το υλικό και πιστοποίησε την αυθεντικότητά του. Ακολούθησε η υπογραφή προσυμφώνου για την απόκτησή του, ενώ παράλληλα δρομολογήθηκε η διαδικασία κήρυξης ολόκληρης της συλλογής ως μνημείου, μετά από θετική γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων.
Η απόφαση αυτή βασίζεται στη μοναδική ιστορική αξία του αρχείου, το οποίο δεν αποτυπώνει μόνο τη βία της Κατοχής, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο η ναζιστική προπαγάνδα επιχειρούσε να διαμορφώσει αντιλήψεις μέσω της εικόνας.
Εικόνες προπαγάνδας
Πέρα από τις εκτελέσεις στην Καισαριανή, η συλλογή περιλαμβάνει φωτογραφίες με Γερμανούς στρατιώτες στην Ακρόπολη, στο Παναθηναϊκό Στάδιο, σε στρατόπεδα στη Μαλακάσα, καθώς και στιγμιότυπα από την Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη και άλλες πόλεις. Σε πολλές απεικονίζονται ναζιστικές σημαίες δίπλα σε εμβληματικά ελληνικά μνημεία.
Η εξαγορά του αρχείου θεωρείται κίνηση μείζονος εθνικής σημασίας, καθώς διασφαλίζει ότι πολύτιμα τεκμήρια της Κατοχής θα παραμείνουν στη χώρα, διαθέσιμα για έρευνα, εκπαίδευση και ιστορική μνήμη.
Comments