Δημογραφικό: Λιγότερα από 70.000 τα «πρωτάκια» – Κλείνουν 75 σχολεία σε όλη τη χώρα

Σχεδόν 50.000 λιγότερα παιδιά στην Α΄ Δημοτικού σε σχέση με το 2010 – Η μείωση των γεννήσεων αλλάζει πλέον τον σχολικό χάρτη της χώρας

Τις πραγματικές διαστάσεις του δημογραφικού προβλήματος στην Ελλάδα αποτυπώνουν τα τελευταία στοιχεία για τον μαθητικό πληθυσμό, καθώς η συνεχής μείωση των γεννήσεων περνά πλέον με πολύ εμφανή τρόπο στα σχολεία.

Τον Σεπτέμβριο θα ξεκινήσουν την Α΄ Δημοτικού 69.895 παιδιά, έναντι 71.094 την προηγούμενη σχολική χρονιά. Η σύγκριση με το 2010 είναι ακόμη πιο χαρακτηριστική, καθώς τότε οι εγγραφές ξεπερνούσαν τις 120.000. Μέσα σε περίπου 15 χρόνια, δηλαδή, ο αριθμός των παιδιών που φτάνουν στην πρώτη τάξη έχει μειωθεί κατά περίπου 50.000.

Η τάση δεν φαίνεται να αντιστρέφεται τα επόμενα χρόνια. Το 2025 καταγράφηκαν στην Ελλάδα 65.594 γεννήσεις, αριθμός που δίνει μια αρκετά ασφαλή εικόνα για το μέγεθος της Α΄ Δημοτικού το 2031. Την ίδια χρονιά οι θάνατοι έφτασαν τους 121.566. Το 2010, αντίθετα, είχαν καταγραφεί 114.766 γεννήσεις και 109.084 θάνατοι.

Η εξέλιξη αυτή έχει ήδη αρχίσει να αλλάζει τον σχολικό χάρτη της χώρας. Για τη σχολική χρονιά 2026-2027 το υπουργείο Παιδείας αποφάσισε την κατάργηση 75 σχολικών μονάδων, από τις οποίες οι 43 είναι νηπιαγωγεία και οι 32 δημοτικά. Η συντριπτική πλειονότητα βρισκόταν τα τελευταία χρόνια σε αναστολή λειτουργίας, καθώς είχε πλέον πολύ λίγους ή καθόλου μαθητές.

Παράλληλα, συγχωνεύονται 70 νηπιαγωγεία σε 33 σχολικές μονάδες και 12 δημοτικά σε έξι, ενώ υποβιβάζονται 40 νηπιαγωγεία και 106 δημοτικά λόγω της μείωσης του αριθμού των μαθητών. Υπάρχουν βέβαια και περιοχές όπου καταγράφεται αύξηση και γι’ αυτό προάγονται επτά νηπιαγωγεία και 31 δημοτικά, ωστόσο η συνολική εικόνα παραμένει σαφώς πτωτική.

Είναι χαρακτηριστικό ότι μέσα στην τελευταία τριετία τα ελληνικά σχολεία έχασαν περίπου 21.000 μαθητές, ενώ περίπου 100 νηπιαγωγεία και δημοτικά έπαψαν να λειτουργούν.

Το πρόβλημα είναι εντονότερο στην περιφέρεια. Οι περισσότερες φετινές καταργήσεις σχολείων καταγράφονται στη Θεσσαλία και ακολουθούν η Πελοπόννησος, η Στερεά Ελλάδα, η Κεντρική και η Δυτική Μακεδονία. Σε μικρά χωριά και αγροτικές περιοχές η έλλειψη μαθητών οδηγεί σταδιακά σε συγχωνεύσεις, υποβιβασμούς και τελικά στην αναστολή ή την οριστική κατάργηση σχολικών μονάδων.

Η εξέλιξη έχει συνέπειες που ξεπερνούν τα όρια της εκπαίδευσης. Το κλείσιμο ενός σχολείου στην περιφέρεια υποχρεώνει τα παιδιά να μετακινούνται καθημερινά σε γειτονικές περιοχές και αποτελεί ταυτόχρονα μια ακόμη ένδειξη της πληθυσμιακής συρρίκνωσης μικρών πόλεων και χωριών.

Μέχρι πριν από λίγα χρόνια το πρόβλημα αφορούσε κυρίως απομακρυσμένες περιοχές. Πλέον η μείωση του μαθητικού πληθυσμού αρχίζει να καταγράφεται και σε μεγαλύτερα αστικά κέντρα, ενώ σταδιακά περνά και στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση.

Τα στοιχεία των εγγραφών είναι ίσως ένας από τους πιο απλούς τρόπους για να αντιληφθεί κανείς το μέγεθος του δημογραφικού προβλήματος: από περισσότερα από 120.000 παιδιά στην Α΄ Δημοτικού το 2010, η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα κάτω από τις 70.000 και ο αριθμός εξακολουθεί να μειώνεται.

Και αυτό σημαίνει ότι τα επόμενα χρόνια το ζήτημα δεν θα αφορά μόνο το πόσα σχολεία θα συγχωνευθούν ή θα κλείσουν, αλλά συνολικά το πώς θα προσαρμοστεί η εκπαίδευση –και ιδιαίτερα η ελληνική περιφέρεια– σε έναν πληθυσμό που γίνεται συνεχώς μικρότερος και μεγαλύτερος σε ηλικία.