Άσπρα μαλλιά στην κεφαλή, κακά μαντάτα στην …πολιτική – τα νέα παιδιά που αναζητούν «σωτήρες» στην ακροδεξιά

Η χθεσινή συγκέντρωση του ΠΑΣΟΚ στην Κόρινθο άφησε πίσω της μια εικόνα που αξίζει πολύ μεγαλύτερη συζήτηση από όση πιθανότατα θα προκαλέσουν οι ομιλίες των στελεχών του. Μια αίθουσα στην οποία κυριαρχούσαν τα γκρίζα και τα άσπρα μαλλιά. Και ένα ερώτημα που δεν αφορά μόνο το ΠΑΣΟΚ, αλλά σχεδόν ολόκληρο τον προοδευτικό πολιτικό χώρο: Πού είναι τα νέα παιδιά;

Στο φουαγιέ του Δημοτικού Θεάτρου Κορίνθου, όπου πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή η εκδήλωση με ομιλητές τους Δημήτρη Μάντζο, Μανώλη Χριστοδουλάκη και Νάντια Γιαννακοπούλου, η ηλικιακή σύνθεση του ακροατηρίου έδινε, τουλάχιστον σε επίπεδο εικόνας, την εντύπωση ενός κόμματος που δυσκολεύεται να επικοινωνήσει με τις νεότερες γενιές.

Δεν είναι, βέβαια, ένα φαινόμενο αποκλειστικά του ΠΑΣΟΚ. Ανάλογες εικόνες συναντά κανείς συχνά σε εκδηλώσεις του ΣΥΡΙΖΑ, της Νέας Αριστεράς και της Ελληνικής Αριστερής Σύμπραξης. Άνθρωποι που μεγάλωσαν πολιτικά μέσα σε αυτούς τους χώρους εξακολουθούν να τους παρακολουθούν και να τους στηρίζουν. Οι νεότεροι, όμως, μοιάζουν ολοένα πιο απόντες.

Και αυτό θα έπρεπε να έχει σημάνει συναγερμό.

Η άλλη εικόνα, που πρέπει να μας ανησυχεί

Η αντίθεση γίνεται ακόμη πιο έντονη αν θυμηθούμε την εικόνα από πρόσφατη συγκέντρωση υποστηρικτών του Ηλία Κασιδιάρη, με μια κατάμεστη αίθουσα και έντονη παρουσία νέων ανθρώπων.

Μια τέτοια εικόνα δεν αρκεί για να εξαγάγουμε συμπεράσματα για το σύνολο της νεολαίας. Είναι, όμως, αρκετή για να θέσει ένα εξαιρετικά δυσάρεστο ερώτημα: Πώς γίνεται οι πολιτικοί χώροι που επικαλούνται τη δημοκρατία, την κοινωνική δικαιοσύνη και την πρόοδο να δυσκολεύονται να συγκινήσουν τους νέους, ενώ η ακροδεξιά βρίσκει τρόπους να τους προσεγγίζει;

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στις πολιτικές συγκεντρώσεις.

Σε αποκαλυπτικό δημοσίευμα της LiFO (Η ακροδεξιά του TikTok: Οι σβάστικες επανεμφανίζονται στα θρανία), η Ντίνα Καράτζιου καταγράφει περιστατικά ακροδεξιάς και νεοναζιστικής επιρροής σε σχολεία. Σβάστικες σε θρανία, σύμβολα των SS, αναπαραγωγή ναζιστικών συνθημάτων, αμφισβήτηση ιστορικών γεγονότων και ρατσιστικές συμπεριφορές συνθέτουν μια ανησυχητική εικόνα, σύμφωνα με μαρτυρίες εκπαιδευτικών και γονέων.

Η καταγραφή περιλαμβάνει περίπου 40 μαρτυρίες και δεν αποτελεί αντιπροσωπευτική πανελλαδική έρευνα. Ωστόσο, δεν είναι κάτι που μπορεί να αγνοηθεί.

Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ένα δημοσκοπικό στοιχείο που παραθέτει το ίδιο δημοσίευμα: σε έρευνα της Alco, η Συμμαχία Ελλήνων, την οποία στηρίζει ο Κασιδιάρης, εμφανίζεται με 13% στην πρόθεση ψήφου των ηλικιών 17–24 ετών, έναντι 4% στο σύνολο των ερωτηθέντων.

Δεν μιλάμε, λοιπόν, μόνο για μερικά παιδιά που προκαλούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Υπάρχουν ενδείξεις ενός βαθύτερου πολιτικού προβλήματος.

Την ώρα που η ακροδεξιά αναζητά τη νέα γενιά, οι άλλοι τσακώνονται για τα ψίχουλα

Και τι κάνουν απέναντι σε όλα αυτά τα παραδοσιακά κόμματα του προοδευτικού χώρου;

Αναλώνονται σε ατελείωτες εσωτερικές αντιπαραθέσεις, προσωπικές φιλοδοξίες, διασπάσεις, αμφισβητήσεις ηγεσιών και μικροκομματικούς υπολογισμούς.

Τσακώνονται για τα ψίχουλα που πέφτουν από το τραπέζι, την ώρα που κινδυνεύουν να χάσουν ολόκληρη την επόμενη γενιά.

Αντί να μπουν στα σχολεία με τον θεσμικά κατάλληλο τρόπο, στα πανεπιστήμια, στους χώρους εργασίας, στις γειτονιές και κυρίως στον κόσμο όπου επικοινωνούν σήμερα οι νέοι, εξακολουθούν να μιλούν σχεδόν αποκλειστικά στους ήδη πεπεισμένους.

Και συχνά χρησιμοποιούν μια πολιτική γλώσσα που δύσκολα αγγίζει έναν άνθρωπο 18 ή 25 ετών, ο οποίος αγωνιά για το ενοίκιο, τη δουλειά του, το μέλλον του και το αν θα μπορέσει ποτέ να δημιουργήσει οικογένεια.

Οι επόμενες δεκαετίες προμηνύονται δύσκολες. Οικονομική ανασφάλεια, στεγαστική κρίση, τεχνολογικές ανατροπές, κλιματική αλλαγή, κοινωνικές ανισότητες. Μια γενιά καλείται να αντιμετωπίσει τεράστιες προκλήσεις, χωρίς να αισθάνεται ότι το πολιτικό σύστημα διαθέτει πειστικές απαντήσεις.

Και όταν η δημοκρατική πολιτική δεν προσφέρει ελπίδα, κάποιοι άλλοι σπεύδουν να πουλήσουν οργή, φόβο και εύκολους εχθρούς.

Η ευθύνη της κυβέρνησης, της Βουλής και των ΜΜΕ

Τεράστια είναι και η ευθύνη της κυβέρνησης. Μια κοινωνία που δυσκολεύεται να ζήσει αξιοπρεπώς δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με μια διαρκή λογική επιδομάτων και προσωρινών ενισχύσεων.

Τα επιδόματα είναι αναγκαία για όσους πραγματικά τα χρειάζονται. Δεν μπορούν, όμως, να υποκαθιστούν μια πολιτική που εξασφαλίζει αξιοπρεπείς μισθούς, προσιτή στέγη, ισχυρή δημόσια παιδεία και πραγματικές προοπτικές.

Όταν ο νέος άνθρωπος αισθάνεται εγκαταλελειμμένος, όταν πιστεύει ότι όσο κι αν προσπαθήσει δεν θα προχωρήσει, γίνεται ευκολότερος στόχος για εκείνους που εμφανίζονται ως αντισυστημικοί σωτήρες.

Ευθύνη έχουν και οι πολιτικοί που μετατρέπουν τη Βουλή σε πεδίο καθημερινής χυδαιολογίας. Που ανταλλάσσουν ύβρεις, προσωπικές επιθέσεις και χαρακτηρισμούς, καλλιεργώντας την εντύπωση ότι η πολιτική δεν είναι παρά ένας διαρκής καβγάς για την εξουσία.

Αλλά και τα μέσα ενημέρωσης οφείλουν να κοιτάξουν στον καθρέφτη. Η συστηματική υποβάθμιση του ουσιαστικού πολιτικού διαλόγου, η προβολή της σύγκρουσης αντί των προτάσεων και η καλλιέργεια της αντίληψης ότι «όλοι ίδιοι είναι» και ότι δεν υπάρχει εναλλακτική απέναντι στον Κυριάκο Μητσοτάκη δεν υπηρετούν τη δημοκρατία.

Αντιθέτως, μπορούν να ενισχύσουν την απογοήτευση και την αποχή, αφήνοντας χώρο σε εκείνους που υπόσχονται να γκρεμίσουν τα πάντα.

Και η δική μας ευθύνη;

Θα ήταν εύκολο να αποδώσουμε όλες τις ευθύνες στους πολιτικούς. Δεν θα ήταν, όμως, δίκαιο ούτε αρκετό.

Ευθύνη έχουμε και εμείς. Οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί, οι μεγαλύτερες γενιές.

Πότε μιλήσαμε τελευταία φορά πραγματικά με τα παιδιά μας για τη δημοκρατία; Όχι με διδακτισμό και κουνώντας το δάχτυλο, αλλά ακούγοντας πρώτα τι τα φοβίζει, τι τα θυμώνει και τι τα απογοητεύει.

Πότε τους εξηγήσαμε τι ήταν ο φασισμός, τι συνέβη στην Κατοχή, γιατί αγωνίστηκαν οι προηγούμενες γενιές για ελευθερίες που σήμερα θεωρούμε αυτονόητες;

Και κυρίως, πότε τους δείξαμε με το δικό μας παράδειγμα ότι η δημοκρατία αξίζει την εμπιστοσύνη τους;

Γιατί τα παιδιά δεν πείθονται μόνο από τα λόγια. Βλέπουν τις αντιφάσεις μας, την υποκρισία, την αδικία, την απόσταση ανάμεσα σε όσα διακηρύσσουμε και σε όσα κάνουμε.

Το καμπανάκι έχει ήδη χτυπήσει

Η χθεσινή εικόνα στην Κόρινθο δεν είναι πρόβλημα επειδή στις συγκεντρώσεις υπάρχουν πολλοί μεγαλύτεροι άνθρωποι. Αυτοί αξίζουν σεβασμό για τη διαδρομή και τη συμμετοχή τους.

Το πρόβλημα είναι όταν δεν υπάρχουν αρκετοί νέοι δίπλα τους.

Όταν η μία γενιά συνεχίζει να συζητά για το παρελθόν της και η επόμενη αναζητά απαντήσεις αλλού. Ακόμη και σε πολιτικούς χώρους που στρέφονται εναντίον των ίδιων των δημοκρατικών αξιών.

Αν τα δημοκρατικά κόμματα δεν καταλάβουν εγκαίρως τι συμβαίνει, οι επόμενες δεκαετίες μπορεί να αποδειχθούν πολύ πιο δύσκολες απ’ όσο φανταζόμαστε.

Γιατί το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι ότι μεγαλώνουν οι άνθρωποι που γεμίζουν σήμερα τις κομματικές αίθουσες.

Είναι ότι δεν ξέρουμε ποιοι, και με ποιες ιδέες, θα τις γεμίζουν αύριο.