Κι όμως, σήμερα έπρεπε να έχουμε Μεγάλη Παρασκευή! Τι έγινε φέτος με το Ορθόδοξο Πάσχα και καθυστέρησε μία εβδομάδα…

Λίγοι και μόνον απολύτως εξοικειωμένοι με τα εκκλησιαστικά δρώμενα κατάλαβαν κάτι παράξενο που συνέβη φέτος (ίσως να έχει γίνει βέβαια και παλαιότερα) με τον καθορισμό της ημερομηνίας του ορθόδοξου Πάσχα.

Όπως είναι γνωστό, το Πάσχα είναι κινητή εορτή (και μάλιστα το επίκεντρο όλων των κινητών εορτών), δηλαδή δεν εορτάζεται κάθε χρόνο την ίδια ημερομηνία. Ειδικότερα, απαιτείται ένας αστρονομικός υπολογισμός προκειμένου να προσδιοριστεί η ακριβής ημερομηνία της εορτής, κάθε χρόνο.

Αυτός ο υπολογισμός καθορίστηκε από την Α’ Οικουμενική Σύνοδο της Νίκαιας το 325 μ.Χ., θεσπίζοντας ειδικό κανόνα (τον Πασχάλιο κανόνα), που ορίζει την εορτή του Πάσχα ως την πρώτη Κυριακή αμέσως μετά από την πρώτη πανσέληνο, που συμβαίνει αμέσως μετά την εαρινή ισημερία.

Η (θεολογική) εαρινή ισημερία τοποθετείται στις 21 Μαρτίου κατά το Ιουλιανό ημερολόγιο, αλλά 3 Απριλίου με το Γρηγοριανό. Φέτος, λοιπόν, η πρώτη Πανσέληνος μετά την εαρινή ισημερία της 21ης Μαρτίου ήταν στις 25 Μαρτίου, άρα το Πάσχα θα έπρεπε να γιορταστεί στις 31 Μαρτίου.

Ακόμα, όμως κι αν πάμε με το νέο Γρηγοριανό και θεωρήσουμε την (θεολογική) Ισημερία στις 3 Απριλίου, και πάλι το Πάσχα έπρεπε να είναι την ερχόμενη Κυριακή, στις 28 Απριλίου, αφού η πρώτη Πανσέληνος μετά την Ισημερία της 3ης Απριλίου ήταν στις 24 Απριλίου! Και σήμερα έπρεπε να έχουμε Μεγάλη Παρασκευή…

Κι όμως το Πάσχα δεν θα εορταστεί ούτε στις 28 Απριλίου, διότι η Ορθόδοξη Εκκλησία βάζει έναν ακόμα υπολογισμό. Ακολουθώντας, για τον υπολογισμό της Σελήνης τον «κύκλο του Μέτωνος» (αθηναίου αστρονόμου του 5^ου π.Χ. αιώνα), κάνει ένα λάθος περίπου πέντε ημερών. Δηλαδή, ενώ ήταν πανσέληνος την Τετάρτη και την βλεπαμε “ολοζώντανη” μπροστά στα μάτια μας, θεωρεί ότι η πανσέληνος αυτή θα γίνει μετά πέντε μέρες!

Έτσι, αν η πανσέληνος γίνει τις πρώτες ημέρες της εβδομάδας (Κυριακή έως Τρίτη), προσθέτοντας και τις πέντε ημέρες παραμένουμε πριν από την Κυριακή και το Πάσχα εορτάζεται την Κυριακή μετά την πανσέληνο.

Αν, όμως, η πανσέληνος γίνει τις τελευταίες ημέρες της εβδομάδας (Τετάρτη όπως εφέτος, έως Σάββατο) τότε προσθέτοντας πέντε μέρες, θεωρείται ότι η πανσέληνος γίνεται μετά την Κυριακή, κι έτσι το Πάσχα εορτάζεται την Κυριακή που ακολουθεί (5 Μαΐου)!

Αυτό συμβαίνει και κάθε φορά που έχουμε διαφορά μιάς εβδομάδας για τον εορτασμό του Πάσχα.

Αν η Ορθόδοξη Εκκλησία έπαυε να υπολογίζει την Πανσέληνο με τον «κύκλο του Μέτωνος» και υιοθετούσε τον μαθηματικό υπολογισμό, τότε όλοι οι χριστιανοί θα γιόρταζαν περισσότερες φορές μαζί το Πάσχα.

Σημειώνουμε, τέλος, ότι το αστρονομικό πολιτικό έτος δεν ταυτίζεται με το θρησκευτικό (αρχή 1η Σεπτεμβρίου = αρχή Ινδίκτου). Η ροή του εκκλησιαστικού εορτολογίου ακολουθεί το θρησκευτικό ημερολόγιο και καθορίζεται από κύριες θρησκευτικές γιορτές, όπως το Πάσχα. Η Ανάσταση του Κυρίου επηρεάζει καθοριστικά το εκκλησιαστικό εορτολόγιο.