Η Πελοπόννησος αδειάζει: η ανάρτηση Νίκα ανοίγει ξανά τον φάκελο του δημογραφικού

Μία ανάρτηση του πρώην περιφερειάρχη Πελοποννήσου Παναγιώτη Νίκα φέρνει ξανά μπροστά μας ένα θέμα που έχουμε δει και συζητήσει πολλές φορές, αποτελεί δε μόνιμα ένα από τα βασικά στοιχεία των προεκλογικών προγραμμάτων είτε σε κεντρικό επίπεδο είτε σε περιφερειακό. Την εγκατάλειψη της υπαίθρου.

Ας δούμε πρώτα την ανάρτηση του κ. Νίκα:

Από προσωπική υποχρέωση, επισκέπτομαι συχνά ένα μικρό χωριό στη μεσσηνιακή πεδιάδα, με κατοίκους 15 ηλικιωμένους και μικροσυνταξιούχους, χωρίς τακτική συγκοινωνία, με τα παιδιά τους ξενιτεμένα, το καφενείο κλειστό και την καμπάνα να ηχεί μόνο για τις κηδείες.

Τέτοια περίπου είναι η ζοφερή εικόνα στα χωριά της εγκατάλειψης, είτε βρίσκονται στη μεσσηνιακή πεδιάδα, είτε στον Ταΰγετο ή τον Πάρνωνα είτε στην ορεινή Αρκαδία.

Αυτός ο κόσμος, της λεγόμενης τρίτης ή τέταρτης ηλικίας, παραμένει στο πατρογονικό χωριό από επιλογή ή από οικονομική αδυναμία μετοίκησης σε αστικό κέντρο, αναμένοντας τη στοιχειώδη και προφανώς την οφειλόμενη κρατική ή δημοτική συνδρομή.

Στα μικρά χωριά της Μεσσηνίας και της ορεινής Ελλάδας, οι ηλικιωμένοι ζουν απομονωμένοι, με ελάχιστες δομές στήριξης και σχεδόν καμία συγκοινωνία. Παρά τα διαθέσιμα ευρωπαϊκά κονδύλια, η κρατική και δημοτική μέριμνα παραμένει ανεπαρκής.

Απαιτούνται άμεσα μικρές αλλά ουσιαστικές παρεμβάσεις: ενίσχυση του «Βοήθεια στο Σπίτι», εθελοντικές ομάδες υποστήριξης, καθημερινή συγκοινωνία και επαναλειτουργία των καφενείων ως χώρων κοινωνικότητας.

Η φροντίδα της τρίτης ηλικίας δεν είναι κόστος—είναι ζήτημα σεβασμού, ανθρωπιάς και πολιτισμού.

Ο Παναγιώτης Νίκας είναι ένας άνθρωπος που γνωρίζει πρόσωπα, καταστάσεις και αριθμούς όσο λίγοι. Η δημόσια παρέμβασή του άνοιξε ξανά έναν φάκελο που, όσο κι αν κάποιοι προσπαθούν να τον αφήνουν στο συρτάρι, γίνεται ολοένα και πιο βαρύς. Το δημογραφικό.

Όταν ένας άνθρωπος με τη θεσμική εμπειρία του Νίκα γράφει για χωριά που σβήνουν, για κλειστά καφενεία και για καμπάνες που χτυπούν μόνο στις κηδείες, δεν πρόκειται για λογοτεχνική εικόνα. Είναι περιγραφή πραγματικότητας. Μιας πραγματικότητας που απλώνεται σαν σκιά σε όλη την Πελοπόννησο.

Χωριά που μικραίνουν, ζωές που στενεύουν

Σε πολλά χωριά της Μεσσηνίας, της ορεινής Κορινθίας, της Αρκαδίας και της Λακωνίας, οι εικόνες είναι ίδιες. Δεκαπέντε, είκοσι, τριάντα κάτοικοι. Σχεδόν όλοι ηλικιωμένοι. Τα παιδιά τους ζουν σε Πάτρα, Αθήνα, εξωτερικό. Το καφενείο κλειστό. Το ΚΤΕΛ δεν περνάει. Η πλατεία άδεια ακόμη και τον Αύγουστο.

Η ζωή περιορίζεται μέσα σε λίγα σπίτια που περιμένουν ένα κουδούνισμα από το «Βοήθεια στο Σπίτι» ή ένα αυτοκίνητο συγγενή που έρχεται από μακριά. Όχι από επιλογή. Από αδυναμία μετοίκησης και από έλλειψη υποστήριξης.

Απουσία πολιτείας, απουσία Δήμων, απουσία σχεδίου

Παρά τα διαθέσιμα ευρωπαϊκά κονδύλια και τα χρόνια συζήτησης γύρω από το δημογραφικό, η φροντίδα των μικρών χωριών παραμένει αποσπασματική. Δεν υπάρχουν καθημερινές συγκοινωνίες. Δεν υπάρχουν δομές φροντίδας. Δεν υπάρχει ένας μηχανισμός που να στηρίζει συστηματικά τους ανθρώπους που κρατούν ζωντανή την ύπαιθρο της Πελοποννήσου.

Και αυτή η εγκατάλειψη δεν είναι θεωρητική. Είναι πρακτική. Σημαίνει:

– ηλικιωμένους απομονωμένους
– χωριά που γερνούν χωρίς καμία βοήθεια
– περιουσίες που εγκαταλείπονται
– παραγωγή που χάνεται
– κοινωνικό ιστό που διαλύεται

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο δημογραφικό. Είναι κοινωνικό, πολιτισμικό, αναπτυξιακό.

Μικρές παρεμβάσεις, μεγάλη διαφορά

Οι λύσεις δεν είναι απαραίτητα περίπλοκες. Χρειάζονται όμως πολιτική βούληση.

– Ενίσχυση του “Βοήθεια στο Σπίτι” με περισσότερους εργαζόμενους και πιο συχνές επισκέψεις
– Καθημερινή συγκοινωνία για κάθε χωριό της ορεινής Πελοποννήσου
– Εθελοντικές ομάδες υποστήριξης από συλλόγους, Δήμους, κοινότητες
– Επαναλειτουργία των καφενείων ως ζωτικός χώρος κοινωνικής ζωής για τους ηλικιωμένους

Δεν χρειάζονται μεγαλεπήβολα έργα. Χρειάζεται σεβασμός. Χρειάζεται ανθρωπιά.

Η Πελοπόννησος δεν μπορεί να γίνει γεωγραφία χωρίς ανθρώπους

Το δημογραφικό στην Πελοπόννησο δεν είναι μια στατιστική που μετακινείται σε πίνακες. Είναι μια αργή, σταθερή εγκατάλειψη που απειλεί να αδειάσει ολόκληρες περιοχές. Αν χάσουμε τα χωριά, δεν χάνουμε μόνο κάποιους οικισμούς. Χάνουμε την ταυτότητά μας. Τη μνήμη μας. Την ιστορία μας.

Η ανάρτηση του Παναγιώτη Νίκα δεν ήταν απλώς μια προσωπική μαρτυρία. Ήταν υπενθύμιση. Πως αν δεν δράσουμε τώρα, θα μετράμε τα χρόνια όχι με βάση τις εξελίξεις, αλλά με βάση τα χωριά που χάσαμε.

Και αυτό, για την Πελοπόννησο, είναι ένα κόστος που δεν μπορεί να πληρώσει.