ΗΠΑ: Σήμερα οι ενδιάμεσες εκλογές που μπορεί να αλλάξουν τις ισορροπίες σε ολόκληρο τον κόσμο – Τι διακυβεύεται και τι πρέπει να γνωρίζουμε

Οι Αμερικανοί προσέρχονται σήμερα, Τρίτη 3 Νοεμβρίου, στις κάλπες για μια εκλογική αναμέτρηση που, αν και δεν αφορά την προεδρία, μπορεί να καθορίσει την πορεία των Ηνωμένων Πολιτειών για τα επόμενα δύο χρόνια. Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν είναι υποψήφιος, όμως η πολιτική του βρίσκεται στο επίκεντρο της αναμέτρησης. Και το αποτέλεσμα δεν αφορά μόνο τους Αμερικανούς, αλλά την Ευρώπη, την παγκόσμια οικονομία και τις διεθνείς ισορροπίες.

Σήμερα, Τρίτη 3 Νοεμβρίου 2026, οι Ηνωμένες Πολιτείες ψηφίζουν. Και μαζί τους, κατά κάποιον τρόπο, ολόκληρος ο πλανήτης περιμένει το αποτέλεσμα.

Πρόκειται για τις λεγόμενες ενδιάμεσες εκλογές (midterm elections), οι οποίες πραγματοποιούνται ακριβώς στη μέση της τετραετούς θητείας του Αμερικανού προέδρου.

Αυτή τη φορά, ωστόσο, το πολιτικό ενδιαφέρον είναι ιδιαίτερα έντονο. Ο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται στο δεύτερο μισό της δεύτερης προεδρικής του θητείας και οι Αμερικανοί καλούνται ουσιαστικά να αποφασίσουν εάν θα διατηρήσουν την πλειοψηφία των Ρεπουμπλικανών στο Κογκρέσο ή θα ενισχύσουν τους Δημοκρατικούς, δημιουργώντας ένα ισχυρότερο θεσμικό αντίβαρο στον Λευκό Οίκο.

Το διακύβευμα είναι μεγάλο: θα μπορεί ο Τραμπ να συνεχίσει να προωθεί τη νομοθετική του ατζέντα με τη στήριξη του Κογκρέσου ή θα χρειαστεί να διαπραγματεύεται με μια αντιπολίτευση που θα ελέγχει το ένα ή και τα δύο νομοθετικά σώματα;

Οι απαντήσεις θα αρχίσουν να διαμορφώνονται από απόψε, αν και η οριστική εικόνα ενδέχεται να χρειαστεί αρκετές ημέρες.

Γιατί αυτές οι εκλογές ενδιαφέρουν ολόκληρο τον κόσμο

Οι ενδιάμεσες εκλογές δεν καθορίζουν μόνο τους εσωτερικούς πολιτικούς συσχετισμούς στην Ουάσιγκτον.

Οι αποφάσεις των Ηνωμένων Πολιτειών επηρεάζουν άμεσα τις διεθνείς αγορές, τις εμπορικές σχέσεις, τους δασμούς, τις στρατιωτικές δαπάνες, την ενεργειακή πολιτική και τη στάση της Δύσης απέναντι στις μεγάλες γεωπολιτικές κρίσεις.

Για την Ευρώπη, το αποτέλεσμα έχει ιδιαίτερη σημασία. Οι σχέσεις με την αμερικανική κυβέρνηση, η συνεργασία στο ΝΑΤΟ, η υποστήριξη προς την Ουκρανία, οι εμπορικές διαφορές και η πολιτική απέναντι στην Κίνα αποτελούν ζητήματα στα οποία οι ισορροπίες του Κογκρέσου μπορούν να παίξουν καθοριστικό ρόλο.

Ακόμη και για την Ελλάδα, οι εξελίξεις έχουν ενδιαφέρον. Η αμερικανική εξωτερική πολιτική στην Ανατολική Μεσόγειο, οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις, οι ενεργειακές συνεργασίες και οι εξελίξεις στις διεθνείς τιμές ενέργειας συνδέονται, άμεσα ή έμμεσα, με τις πολιτικές αποφάσεις της Ουάσιγκτον.

Βεβαίως, οι ενδιάμεσες εκλογές δεν αλλάζουν τον πρόεδρο ούτε μεταβάλλουν αυτομάτως την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ. Μπορούν όμως να επηρεάσουν τη χρηματοδότηση κυβερνητικών προγραμμάτων, τη νομοθεσία και τον βαθμό ελέγχου που ασκείται στην κυβέρνηση.

Επομένως, το αποτέλεσμα της σημερινής ψηφοφορίας θα αποτελέσει ένα σημαντικό πολιτικό μήνυμα, με αποδέκτες πολύ πέρα από τα αμερικανικά σύνορα.

Οδηγός: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουμε για τις αμερικανικές εκλογές

1. Τι ακριβώς είναι οι ενδιάμεσες εκλογές;

Στις Ηνωμένες Πολιτείες ο πρόεδρος εκλέγεται κάθε τέσσερα χρόνια. Ωστόσο, κάθε δύο χρόνια οι πολίτες καλούνται να ανανεώσουν τη σύνθεση του Κογκρέσου, δηλαδή του αμερικανικού νομοθετικού σώματος.

Όταν αυτές οι εκλογές πραγματοποιούνται στη μέση της προεδρικής θητείας, ονομάζονται ενδιάμεσες.

Δεν εκλέγεται νέος πρόεδρος. Εκλέγονται, όμως, οι άνθρωποι που θα μπορούν να εγκρίνουν, να τροποποιούν ή να εμποδίζουν μεγάλο μέρος των νομοθετικών πρωτοβουλιών του.

2. Πόσες έδρες κρίνονται σήμερα;

Στη Βουλή των Αντιπροσώπων ανανεώνονται όλες οι έδρες, καθώς η θητεία των μελών της είναι διετής.

Στη Γερουσία, όπου η θητεία διαρκεί έξι χρόνια, ανανεώνεται περίπου το ένα τρίτο των εδρών κάθε δύο χρόνια. Φέτος διεξάγονται 33 τακτικές και δύο ειδικές εκλογές.

Παράλληλα, πραγματοποιούνται εκλογές για κυβερνήτες, πολιτειακά κοινοβούλια και άλλες τοπικές θέσεις.

3. Ποιος ελέγχει σήμερα το Κογκρέσο;

Οι Ρεπουμπλικανοί διαθέτουν την πλειοψηφία και στα δύο σώματα, γεγονός που έχει διευκολύνει την κυβέρνηση Τραμπ στην προώθηση της νομοθετικής της ατζέντας.

Στη Γερουσία, οι Ρεπουμπλικανοί διαθέτουν 53 έδρες έναντι 47 των Δημοκρατικών και των ανεξάρτητων που συνεργάζονται μαζί τους.

Στη Βουλή των Αντιπροσώπων, η πλειοψηφία των Ρεπουμπλικανών είναι πολύ μικρότερη. Οι Δημοκρατικοί επιδιώκουν να ανατρέψουν αυτή την ισορροπία, ενώ για να αποκτήσουν τον έλεγχο της Γερουσίας χρειάζονται καθαρό κέρδος τεσσάρων εδρών.

4. Ποια ζητήματα απασχολούν τους Αμερικανούς ψηφοφόρους;

Στο επίκεντρο βρίσκεται η οικονομία και κυρίως το κόστος ζωής. Οι τιμές των τροφίμων, των καυσίμων, της κατοικίας και της υγειονομικής περίθαλψης επηρεάζουν την καθημερινότητα εκατομμυρίων νοικοκυριών.

Οι Δημοκρατικοί ασκούν κριτική στην οικονομική πολιτική του Τραμπ και ιδιαίτερα στους δασμούς που έχει επιβάλει στις εισαγωγές, υποστηρίζοντας ότι επιβαρύνουν τους καταναλωτές.

Οι Ρεπουμπλικανοί, από την πλευρά τους, προβάλλουν την πολιτική τους για τη μετανάστευση, την ασφάλεια των συνόρων και τις οικονομικές τους επιλογές.

Στην προεκλογική συζήτηση έχουν επίσης ενταχθεί η υγειονομική περίθαλψη, οι θέσεις εργασίας, η στεγαστική κρίση και οι κανόνες για την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης.

5. Τι θα συμβεί εάν οι Δημοκρατικοί αποκτήσουν την πλειοψηφία;

Μια αλλαγή πλειοψηφίας στη Βουλή ή στη Γερουσία θα μεταβάλει ουσιαστικά τη λειτουργία της αμερικανικής κυβέρνησης.

Οι Δημοκρατικοί θα μπορούν να εμποδίζουν νομοσχέδια με τα οποία διαφωνούν, να επηρεάζουν τις δημοσιονομικές αποφάσεις και να ασκούν εντονότερο κοινοβουλευτικό έλεγχο στην κυβέρνηση.

Εάν αποκτήσουν τη Γερουσία, θα μπορούν επίσης να επηρεάζουν καθοριστικά την έγκριση κυβερνητικών και δικαστικών διορισμών.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ο Τραμπ θα χάσει την προεδρική εξουσία. Θα εξακολουθήσει να είναι πρόεδρος μέχρι τον Ιανουάριο του 2029, διατηρώντας σημαντικές εκτελεστικές αρμοδιότητες.

6. Τι θα συμβεί εάν οι Ρεπουμπλικανοί διατηρήσουν την πλειοψηφία;

Η διατήρηση του ελέγχου και των δύο σωμάτων θα επιτρέψει στους Ρεπουμπλικανούς να συνεχίσουν να καθορίζουν τη νομοθετική ατζέντα του Κογκρέσου.

Ο Τραμπ θα εξακολουθήσει να διαθέτει κοινοβουλευτική στήριξη για τις προτεραιότητές του, χωρίς αυτό να αποκλείει διαφωνίες στο εσωτερικό του κόμματός του ή εμπόδια στην ψήφιση νομοσχεδίων.

Ιδιαίτερα στη Γερουσία, αρκετές νομοθετικές διαδικασίες απαιτούν ευρύτερες πλειοψηφίες από την απλή πλειοψηφία των 51 εδρών.

7. Ποιες πολιτείες συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον;

Στη Γερουσία, ιδιαίτερη προσοχή συγκεντρώνουν οι αναμετρήσεις στο Μέιν, στο Μίσιγκαν, στη Βόρεια Καρολίνα, στην Τζόρτζια, στο Οχάιο, στην Αϊόβα, στην Αλάσκα και στο Τέξας.

Στη Βουλή των Αντιπροσώπων, το αποτέλεσμα θα κριθεί από το σύνολο των 435 περιφερειών, με ιδιαίτερη σημασία στις περιφέρειες όπου η διαφορά μεταξύ των δύο κομμάτων είναι μικρή.

Η έκβαση αυτών των αναμετρήσεων θα καθορίσει τη σύνθεση του νέου Κογκρέσου.

8. Πότε θα μάθουμε τα αποτελέσματα;

Για την Ελλάδα, η εκλογική βραδιά θα εξελιχθεί κυρίως κατά τη διάρκεια της νύχτας της Τρίτης προς την Τετάρτη.

Τα πρώτα εκλογικά τμήματα στις ανατολικές πολιτείες θα αρχίσουν να κλείνουν περίπου στη 1 τα ξημερώματα της Τετάρτης, ώρα Ελλάδας, ενώ η καταμέτρηση θα συνεχιστεί καθώς θα κλείνουν οι κάλπες στις δυτικότερες πολιτείες.

Ωστόσο, δεν είναι βέβαιο ότι θα γνωρίζουμε αμέσως ποιο κόμμα ελέγχει το Κογκρέσο.

Στις εκλογές του 2022 χρειάστηκαν τέσσερις ημέρες για να ξεκαθαρίσει ο έλεγχος της Γερουσίας και οκτώ για τη Βουλή των Αντιπροσώπων.

Τα νέα μέλη του Κογκρέσου θα αναλάβουν επισήμως καθήκοντα στις 3 Ιανουαρίου 2027.

Μια κάλπη που θα καθορίσει τα επόμενα δύο χρόνια

Οι σημερινές εκλογές αποτελούν το σημαντικότερο εκλογικό τεστ για τον Ντόναλντ Τραμπ μετά την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο.

Για τους Ρεπουμπλικανούς, το ζητούμενο είναι να διατηρήσουν τις κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες τους. Για τους Δημοκρατικούς, να αποκτήσουν τη δυνατότητα να ελέγχουν αποτελεσματικότερα την κυβέρνηση και να επηρεάζουν τις αποφάσεις της.

Για τον υπόλοιπο κόσμο, το ερώτημα είναι πώς θα διαμορφωθεί η αμερικανική πολιτική σε μια περίοδο διεθνών συγκρούσεων, οικονομικής αβεβαιότητας και μεγάλων γεωπολιτικών αλλαγών.

Γιατί μπορεί σήμερα οι Αμερικανοί να μην εκλέγουν πρόεδρο, αλλά εκλέγουν εκείνους που θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό πόση πολιτική ελευθερία κινήσεων θα έχει ο πρόεδρός τους μέχρι το 2028.

Και αυτό είναι αρκετό για να κρατήσει στραμμένα τα βλέμματα ολόκληρου του κόσμου στην Ουάσιγκτον.